قان یوخمز
قان یوخمز[1]
از زیر طایفههای طایفهی یموت هستند.(ذبیحی و افشار.1363/113) که قورخانچی علاوه بر این، محل سکونت آنها در گنبدقابوس کنونی را نیز صحرای قان یوخمز نامیده است. (ذبیحی و افشار.1363/107و125)، کتابچهی نفوس استرآباد مورخ 1296ق (1258ش) نوشته: «تیرهی قان یوخمز[2] مشهور است. عرض یورت ایشان تا گنبدقابوس دو فرسنگ (12کیلومتر)، طولش تا آب اترک هشت فرسنگ (48کیلومتر). چمر (چمور) و چاروااند. قریب یک هزار خانوار [و] چهار فرقهاند: 1- هلاکو 2- قولجه 3- کودیچه 4- ساریچه[3]،و این طایفه بسته به آتابای و چونی محسوب میشود. نفوس ایشان 4000 نفر است». (ذبیحی و افشار.1363/266)، میرزا سراج الدین در حدود 1321ق (1282ش) مینویسد: «در نزدیک آنجا (گنبدقابوس) یک اوبه ایست در میان جنگل و درختزار، قریب به دهات حاجیلر که در زیر کوه است، مشهور و مسمیبه «قان یوقمس» که عدهی آنها به هزار خانه میرسد. سی سوار دولتی هم دارند ...». (میرزا سراج الدین.1369/272)، و در جای دیگر نوشته: «ایلات قان یوقمس که چمور و چاروا هزار خانه میشوند. سی سوار به دولت ایران نوکر هم میدهند. رئیس و حاکم آنها هم [سعدالله خان] ایلخانی است». (میرزا سراج الدین. 1369/273)
[1]- qân yoqmaz
[2]- کتابچهی نفوس 1296ق (1258ش) علاوه بر این قان یوخمز، از فرقه قان وخمز که از فرقههای هشتگانه طایفهی داز است نام می برد. (ذبیحی و افشار. 1363/237و260)
[3]- کتابچهی نفوس 1296ق (1258ش) در جای دیگر آورده: « طایفهی قان یوخمز چهار فرقهاند. تعداد نفوس آن 4000 نفر است: 1- هلاکو 2- قولجه 3- ساریچه کور 4- مخدوم». (ذبیحی و افشار. 1363/238)