نیل کوه

نیل‌ کوه

Nil-Kooh Mountain

کوهی در جنوب شرقی شهر گالیکش.
این کوه نیمه جنگلی، در موقعیت جغرافیایی 55درجه و 29دقیقه طول شرقی و 37درجه و 16دقیقه عرض شمالی و به ارتفاع 1280 متر قرار داشته که از دور نیلی به نظر می‌رسد و به همین دلیل، نیل کوه نام دارد. آب و هوای منطقه، معتدل و مرطوب و بیشتر اوقات پوشیده از ابر و مه است. باد محلی در این منطقه که خوش‌آباد نامیده می‌شود، از اوایل پاییز از سمت جنوب شرقی گالیکش شروع به وزیدن می‎کند و تا آخر زمستان ادامه می‎یابد. تأثیر این باد در دهانه بین کوه‎ها، به‌ویژه در دهانه رود اوغان (در مجاورت نیل‌کوه) بیشتر است. ارتفاعات نیل‌کوه از جنگل‌های پهن برگ خزری پوشیده شده است و در اطراف آن، به علت خاک حاصلخیز، انواع محصولات کشاورزی کشت می‌شود.
از نظر ‏‏زمین‏شناسی، نیل‌کوه قدمت بیش از 150 میلیون سال داشته و مربوط به دوره ژوراسیک از دوران دوم زمین‏شناسی است. این کوه دارای لایه‎های ضخیمی از سنگ آهک است. امروزه از سنگ‎های نیل کوه برای تهیه سیمان استفاده می‎شود و بخش عظیمی از لایه‎های سنگ آهک آن به عنوان یک معدن بزرگ برای کارخانه‏ی سیمان پیوند به ثبت رسیده است. همچنین، حجم بزرگی از خاک رس‎های پای کوه که با عمق 40 متر در کنار کوه قرار دارند، در این کارخانه مورد استفاده قرار می‎گیرد.
در دامنه و ارتفاعات نیل‎کوه، آثار تاریخی و سفالین دیده می‎شود. آثاری از یک قلعه قدیمی در قله‏ی نیل‌کوه باقی ‎مانده که از آجرهای شش گوشه ساخته شده و اشیای سفالین از زیر خاک آن بیرون آورده‎اند. کمی پایین‌تر از قله، محل تختی است که سنگچین شده و به «آخور اسب رستم» و بنا به گفته‏ی رابینو، به «تپه تخت رستم» معروف است. به دلیل قدمت کوه، آثار حفاری‌های غیرمجاز در ارتفاعات آن دیده می‎شود. گریگوری ملگونف، از معادن نیل‎کوه واقع در 22 فرسنگی استرآباد نام برده که دارای منابع سرب و آهن و قلع می‎باشند و خانیکوف از این معادن به همراه سایر معادن استرآباد بازدید نموده است. در پای نیل‏کوه، یک زیارتگاه قدیمی در کنار روستای پاسنگ بالا واقع شده که بابا تکیه نام دارد. همچنین در پاسنگ پایین نیز آثار قلعه‌ای مربوط به دوران هزاره اول پیش از میلاد وجود دارد.
نیل‌کوه به نوعی، سمبل عظمت، استقامت و پایداری برای اهالی گالیکش است و ارتباط فرهنگی و روحی با مردم این دیار دارد. این کوه از نظر کوهنوردی و تفریحی دارای اهمیت است. کوهنوردان بسیاری به قله آن صعود می‌کنند و از طبیعت و آب و هوا و چشم انداز آن لذت می‌برند.

منابع:
• خاکزاد، احمد، و زنگنه، مهری. (1381). مقدمه‌ای به کانی‌شناسی در ایران. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
• رابینو، یاسنت لویی. (1336). سفرنامه مازندران و استرآباد. (ترجمه غلامعلی وحید مازندرانی). تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
• ستوده، منوچهر. (1377). از آستارا تا استارباد (جلد 5، چاپ اول). تهران: انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
• سعیدی، الف. (1372). نقشه ‏‏زمین‏شناسی گنبدکاووس [نقشه] . (مقیاس 1:250000). تهران: سازمان ‏‏زمین‏شناسی ایران.
• معینی، اسدالله. (1344). جغرافیا و جغرافیای تاریخی گرگان و دشت. تهران: شرکت سهامی طبع کتاب.
• ملگونف، گریگوری والریانوویچ. (1376). کرانه‌های جنوبی دریای خزر یا استان‌های شمالی ایران (چاپ اول). (ترجمه امیرهوشنگ امینی). تهران: کتاب سرا.