نصرآباد
نصرآباد
Nasr-Abad Village
روستايی در دهستان استرآباد جنوبی، بخش مركزی شهرستان گرگان.
نصرآباد در شرق شهر گرگان در 54 درجه و 30 دقیقه شرقي و 36 درجه و 50 دقیقه شمالي قرار گرفته است. این روستا از شمال به جاده اصلي گرگان- مشهد و روستاهاي وليكآباد و فيض آباد، از جنوب به روستاهای باغ گلبن، نومل و منطقه جنگلي، از شرق به روستاي جلين و از غرب به كوي اوزينه شهر گرگان محدود ميشود. در گويش محلي، روستاييان آن را «نِرْسِوا» تلفظ مي كنند.
دو تپه باستاني واقع در محدودهی اين روستا، بر اين امر گواهي ميدهد كه از گذشتههای بسيار دور، سكونت در آن وجود داشته است. تپه موسوم به «قبرستاني» در جنوب شرقي روستا و موشتپه در غرب اين روستا واقع شدهاند. در بررسي انجام شده در سال 1372ش، بر روي تپه قبرستاني، بقاياي استخوانهاي انساني، قطعات سفال خاكستري و قرمز و ظروف شيشهاي به دست آمد. همچنين از اين تپه، آثار معماري و سفال لعابدار نيز كشف شد. بر اساس بررسيهاي به عمل آمده در ظروف كشف شده از اين منطقه، قدمت آنها به دورهي تاريخي تا اسلامي برميگردد.
همچنين در يك كشف اتفاقي، يك تنگ قرمز سفالي حاوي 261 سكه به دست آمد كه اين سكهها از جنس نقره و متعلق به دورهي صفوي (شاه اسماعيل و شاهعباس) بوده است. هم اكنون اين سكهها در موزه شهرستان ساري نگهداري ميشود.
به گفتهی کهنسالان روستا، محدودهی امروزی اين روستا، خود سه آبادي به نامهاي قُروتآباد، يرت يوقان و پايينآباد بوده است.
آمار جمعيتي اين روستا در عهد ملكآرا و در سال 1276ق به شرح زیر بوده است:
50 باب خانوار،244 نفر انفاس، 50 نفر مرد زن دار، 56 نفر زن شوهر دار، 22 نفر مرد بي زن، 20 نفر دختر كبير، 43 نفر دختر صغير. اين روستا در تقسيمات زمان قاجار، جزو بلوك استرآباد رستاق بود. جمعيت آن در سال 1296ق، 98 نفر اعلام شده است.
در سرشماري نفوس و مسكن سال 1390ش، جمعيت اين روستا به 1162 خانوار و 4103 نفر رسيد كه 2086 نفر آن مرد و 2017 نفر زن بودند.
مالك اين روستا در گذشته آقايان قاجار شهري بودهاند و آب آشامیدنی آن از چهار رشته قنات با يك سنگ از رودخانه «جزولي» تأمين ميشد. تعداد اين قناتها در سال 1342ش، به 6 رشته رسيد.
در گذشته نه چندان دور، اين روستا از سمت جنوب به جنگل متصل بود، اما با گذر زمان، بخش جنوبي نيز به زمينهاي كشاورزي تبديل شد.
محصولات كشاورزي اين روستا در گذشته، بيشتر پنبه، گندم (كشت ديم)، برنج، كنجد و به صورت محدود، توتون بود، ولی اكنون كشت پنبه در اين روستا متوقف شده و محصولات عمدهی آن، گندم، سويا و كلزاست و به صورت محدود نیز باقلا، كنجد و سيب زميني كشت ميشود.
مردم اين روستا داراي حدود 400 هكتار زمين كشاورزي هستند كه 130 هكتار آن ديم و بقيه كشت آبي است. باغداري در اين روستا رونق زيادي ندارد، اما به صورت محدود ميتوان باغ مركبات همچون پرتقال، نارنگي، آلو و هلو را در آن يافت.
در گذشته، دامداري از شغلهاي رايج روستانشينان نصرآباد بود، اما با گذر زمان، از تعداد دامهاي روستا كاسته شد و در حال حاضر، حدود 350 رأس گوسفند و 10 رأس گاو در روستا وجود دارد.
از بزرگان اين روستا ميتوان به ملا محمد نصرآبادي استرآبادي اشاره كرد كه از او كتابي به نام تذكره الواعظين نام برده شده است. همچنين نقل است كه وي داراي ديواني با60 هزار بيت شعر بود.
ساخت منازل مسكوني روستانشينان در گذشته، تركيبي از چوب و گل و سقفها نيز گاليپوش بودهاند. به همين دلیل، در دو آتش سوزي بزرگ، بخش زيادي از خانههاي مسكوني از بين رفت كه يكي از اين آتشسوزیها در سال 1308ش اتفاق افتاد. اين آبادي همچون ديگر روستاهاي اين ايالت، از حمله مهاجمان در امان نبوده است. اهالي براي محافظت از خود، در بالاي چناري كهن كه قدمتي چند صد ساله داشت، محلي را براي استقرار نگهبان دائمي تدارك ديده بودند تا چنانچه از اطراف، مهاجماني قصد حمله به روستا را دارند، تفنگچيان نصرآبادي جلوي آنان را بگيرند.
وجود كورههاي آجرپزي و كارخانجات توليد مصالح ساختماني در حاشيه اين روستا، ضمن آن كه نصرآباد را به ناحيه صنعتي تبديل كرده، شرايط پذيرش مهاجرین مختلف را فراهم نموده و تساهل ساكنان اين روستا در پذيرش غير بوميان، مزيد بر علت شده و در دهههاي اخير، تعداد زيادي خانوار سيستاني، بلوچ، افغاني، ترك و كرد در محدودهی اين روستا زندگي ميكنند. امروزه تعداد جمعيت مهاجرین بيش از ساكنان بومي شده است و برابر اعلام خانه بهداشت روستايي نصرآباد در زمستان 1389، تركيب جمعيت اين روستا، 34 درصد بومي، 42 درصد سيستاني، 15 درصد افغاني و 9 درصد باقي مانده نيز قوميتهاي بلوچ، ترك و كرد هستند.
دو محله «عباس آباد» و «مهديه» در محدودهی این روستا، محل سكونت اغلب مهاجرين است.
شغل بیشتر مردم اين روستا، كشاورزي، كار در مراكز صنعتي حاشيه روستا، كارمندي و كارگري است.
اين روستا داراي دبستان، مدرسه راهنمايي، دو مسجد به نامهای «جامع» و «امير المؤمنين»، يك فاطميه، 2 باب حمام عمومي، خانه بهداشت روستايي و زمين ورزشي است.
در دوران جنگ ایران و عراق، 20 نفر از جوانان اين روستا شهيد شدهاند.
منابع:
• تاجدار، حاج رمضان. (20/10/1389). مصاحبه شخصي احمد خواجه نژاد.
• ذبيحي، مسيح. (1350). گرگان زمين. به مناسبت جشنهاي 2500 ساله در گرگان.
• ذبيحي، مسيح. (1386). استرآبادنامه (چاپ 3). تهران: اميركبير.
• ستوده، منوچهر. (1377). از آستارا تا استارباد (جلد 5). تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگي.
• عباسي، قربانعلي. (1373). گزارش بازديد از تپه نصرآباد و كشف سكههاي نقره دوره صفويه. گرگان: اداره كل ميراث فرهنگي و صنايع دستي استان گلستان.
• قرباني، امالبنين. (5/11/1389). مصاحبه شخصي احمد خواجه نژاد.
• مقصودلو، حسینقلی (وکیلالدوله). (1363). مخابرات استرآباد (جلد 2). (به کوشش ايرج افشار و محمدرسول درياگشت). تهران: تاريخ ايران.
• نتايج تفصيلي سرشماري عمومي نفوس و مسكن (1385). [سي دي]. گرگان: معاونت برنامهريزی استانداری گلستان.
• نظري، شعبانعلي. (20/10/1389). مصاحبه شخصي احمد خواجه نژاد.
• وخشوري، سيدابراهيم. (1345). گرگان و دشت در 40 سال اخير و آينده آن (چاپ 2). تهران: اكونوميست.