زنگیان / روستا

زنگيان / روستا            Zangian

روستايي‌ واقع در دهستان انجيراب، بخش مركزي شهرستان گرگان.

روستاي زنگيان در شمال غربي شهر گرگان و در فاصله 500 متري اين شهر واقع شده است. اين روستا در 36درجه و 51دقيقه عرض جغرافيايي و 54درجه و 23دقيقه طول جغرافيايي و در ارتفاع 54 متري از سطح دريا قرار گرفته است.

زنگيان از جمله روستاهاي داراي قدمت است و در زمان قاجار، جزو بلوك سدن رستاق بود.

نام اين روستا در گذشته «زنگي‌محله» بوده است كه در تيرماه 1317ش، با تصويب فرهنگستان زبان و ادب فارسي، به «زنگيان» تغيير نام پيدا كرد. اما هنوز هم اهالي محل، اين روستا را «زَنگي مَلِهْ» تلفظ مي‌کنند.

درباره‌ي وجه‌ تسميه روستا، روايت معتبري وجود ندارد، اما در زبان عامه روستا، افسانه‌اي مطرح است كه در ساليان دور، در تپه‌هاي شني‌ اطراف روستا، يك ديو زنگي زندگي مي‌كرد، به همين دليل اين روستا را زنگي محله مي‌گفتند.

زنگيان قبلاً در مكاني ديگر و در شمال محل کنوني قرار داشت و در اطراف روستا خندق كنده شده بود، اما بر اثر حملات مهاجمان و همچنين بلاياي طبيعي، اهالي به محل کنوني كه هم داراي ارتفاع بيشتر و هم به شهر نزديك‌تر است، كوچ كردند.

آمار جمعيت زنگيان در سال 1276ق به شرح زير ثبت شده است:

60 باب خانوار ، 261 نفر انفاس ، 60 نفر مرد زن‌دار، 75 نفر زن شوهردار ، 19 نفر مرد بي‌زن، 12 نفر زن بي‌شوهر، 35 نفر پسر صغير، 18 نفر دختر كبير و 42 نفر دختر صغير.

كتابچه نفوس استرآباد، اين روستا را اربابي و رعيتي معرفي‌كرد كه از مال سادات شهري و ورثه رضا قلي‌خان كردمحله‌اي است و آب آشاميدني آن از قنات است.

رابينو نيز در سفر خود به استرآباد، از اين روستا عبور كرده و از آن نام برده است. همچنين وي اشاره کرده كه تعدادي از اهالي ايل قاجار و مقصودلوها كه از قره‌باغ آمده‌اند، در زنگي محله اقامت گزيده‌اند.

اين روستا به علت قرار گرفتن در مجاورت صحرانشينان، هميشه مورد تهاجم مهاجمان بوده و گزارش‌هاي زيادي از درگيري اهالي روستا با مهاجمان، توسط حسينقلي مقصودلو مخابره شده است.

زنگيان در حال حاضر بافت قديمي خود را از دست داده و بيشتر خانه‌ها تخريب و بازسازي شده‌اند. قديمي‌ترين خانه‌اي كه هنوز پابرجاست، مربوط به رضا ميقاني است كه حدود 90 سال قدمت دارد.

اين روستا در سرشماري نفوس و مسكن سال 1390ش، داراي 1230 خانوار و 4354 نفر جمعيت بود كه 2170 نفر آنان زن و 2184 نفر مرد بوده‌اند.

روستاي زنگيان پذيراي  مهاجران  زيادي بوده كه از منطقه هزارجريب و همچنين استان مازندران به اين منطقه‌ كوچ كرده‌اند. حضور دو طايفه بزرگ «ويزواري‌ها» كه در اصل اهل روستاي ويزوار منطقه هزارجريب شهرستان بهشهر هستند و «مازندراني‌ها» كه از نام خانوادگي آنان بر‌مي‌آيد كه از استان مازندران به اين روستا آمده باشند، گواه اين مدعاست. همچنين زنگيان، محل زندگي مهاجران ديگري از روستاهاي پابند (در هزارجريب)، حاجي‌آباد (از توابع شهرستان كردكوي)، سيستاني‌ها، سبزواري‌ها و ... است كه هم اکنون بيش از 60 درصد ساكنين را مهاجران تشكيل مي‌دهند.

مردم اين روستا، مسلمان و شيعه اثني عشري هستند و به زبان فارسي با گويش تبري صحبت مي‌كنند. شغل اغلب اهالي، كشاورزي و كارگري است. تعداد محدودي نيز كارمند يا در مراكز صنعتي به كار مشغول هستند. تعداد اندكي دامدار نيز در اين روستا امرار معاش مي‌كنند.

كشاورزان اين روستا، داراي 500 هكتار زمين كشاورزي هستند كه بيش از 90 درصد زمين‌ها آبي و بقيه به صورت ديم كاشت مي‌شوند. بيشترين منابع آب براي كشاورزي، چاه‌هاي عميق است.

محصولات عمده كشاورزي آن‌ها، گندم، برنج و سبزيجات است. باغداري نيز در اين روستا رونق خوبي دارد كه عمده محصولات باغي آن، پرتقال، نارنگي، هلو و آلوست.

امکانات اين روستا عبارتند از: دبستان ابتدايي دخترانه و پسرانه و مدرسه راهنمايي دخترانه و پسرانه، 3 باب مسجد، يک باب حسينيه، يک باب زينبيه، زمين فوتبال، سالن ورزشي سرپوشيده و حمام عمومي.

در دوران جنگ ايران و عراق، 11 نفر از جوانان اين روستا به شهادت رسيدند.

…

منابع:

• اسدي، صديقه. (30/4/1390). مصاحبه شخصي محسن خواجوي.

• تغيير اسامي جغرافيايي ناحيه گرگان (1316). (سند شماره 3550/3/12). مركز اسناد مؤسسه فرهنگي ميرداماد گرگان.

• ذبيحي، مسيح. (1363). گرگان نامه. تهران: بابك.

• ذبيحي، مسيح. (1350). گرگان زمين. به مناسبت جشن‌هاي 2500 ساله در گرگان.

• رابينو، ياسنت لويي. (1343). سفرنامه مازندران و استرآباد (چاپ 2). (ترجمه غلامعلي وحيد مازندراني). تهران: انتشارات بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

• سايت كميته تخصصي نام‌نگاري و يكسان‌سازي نام‌هاي جغرافيايي ايران (آن لاين). بازيابي (11/5/1390). ازhttp://geonames.ncc.org.ir/HomePage.aspx?TabID=4572&Site=geonames.ncc.org&Lang=fa-IR.

• سايت مركز آمار ايران. (آن لاين). بازيابي(11/5/1390). از http://www.amar.org.ir/nofoos1385/default.aspx?tabid=188711/5/1390.

• قورخانچي، محمدعلي. (1360). نخبه سيفيه (در تاريخ و جغرافياي استرآباد). (به كوشش منصوره اتحاديه و سيروس سعدونديان). تهران: تاريخ ايران.

• مقصودلو، حسينقلي (وکيل‌الدوله). (1363). مخابرات استرآباد (جلد 2). (به کوشش ايرج افشار و محمد رسول درياگشت). تهران: تاريخ ايران.

• ويزواري، عباسعلي. (20/3/1390). مصاحبه شخصي عقيل حسام.