رودخانه اترک

رودخانه اترک  Atrak

تنها رود مرزي استان.

رودخانه‌ اترک از ارتفاعات شمال‏شرقي شهرستان قوچان (کوه هزار مسجد و لاله رويان) سرچشمه مي‌گيرد و به سمت شمال‏غربي جريان مي‌يابد. زيرحوضه‌ي اترک، در شرق درياي خزر واقع شده و از نظر وسعت، سومين زيرحوضه از حوضه‌ها‌ي آبريز درياي خزر است. حدود جغرافيايي آن، از شمال به کشور ترکمنستان، از جنوب به حوضه آبريز گرگان‌رود و حوضه‌ آبريز ايران مرکزي، از شرق به حوضه آبريز قَرِه‏قوم و از غرب به درياي خزر محدود مي‌شود. مختصات آن بين 54 تا 59 طول شرقي و 36درجه و 50 دقيقه تا 38 درجه و 15دقيقه عرض شمالي و مساحت اين حوضه آبريز، 25100 کيلومترمربع است. از اين مقدار، 5/517 کيلومترمربع در سطوح ارتفاعي کمتر از صفر، 8355 کيلومتر مربع آن در سطوح ارتفاعي صفر تا 800 متر، 5/11787 کيلومتر مربع آن در سطوح ارتفاعي 800 تا 1600متر، 4419 کيلومترمربع آن در سطوح ارتفاعي 1600 تا 2400 متر و 21 کيلومترمربع آن در سطوح ارتفاعي بالاي 2400متر واقع شده است. بيشترين ارتفاع حوضه‌‌ي آبريز اترک، در بخش شمالي حوضه‌ (کوه کُپه‌داغ با ارتفاع 2903 متر) است و پايين‌ترين نقطه‌ي حوضه آبريز اترک در مصب رودخانه و حدود 27 متر پايين‌تر از سطح درياهاي آزاد قرار دارد. مقدار ريزش جوي در حوضه آبريز اترک، به علت مجاورت با منطقه‌ي مرطوب گرگان و قرار گرفتن در مسير آب و هواي مديترانه‌اي، زياد بوده و ميزان بارندگي سالانه از حدود 200 ميلي‌متر در شمال غربي و در مجاورت ترکمنستان، تا حدود 800 ميلي‌متر در مناطق مرتفع شرقي، دامنه‌هاي البرز و رشته کوه‌هاي خراسان، متغير است، ولي بيشتر قسمت‌هاي حوضه، ميزان بارشي بين 250 تا400 ميلي‌متر در سال دارد. در منابع مختلف، طول اترک 715 کيلومتر، 535كيلومتر و 500 کيلومتر آمده است. اترک، رودخانه‌اي است دائمي و آبدهي آن در طول يک دوره‌ي 10 ساله و در دهکده‌ي قازانقايه به‌طور متوسط در هر سال حدود 123 ميليون ‌مترمکعب و ميانگين آبدهي آن در ايستگاه مراوه‌تپه، 275 ميليون‌ مترمكعب برآورد شده است.

در مسير طولاني رودخانه اترک به علت بهره‌برداري براي آبياري محصولات کشاورزي در ايران و ترکمنستان، مقدار کمي از آب وارد درياي خزر مي‌شود. اين رودخانه، از آبادي‌هاي عمارت، کُچانلو، خلکانلو، ديزاديز، آبشوري، ناوَخ، شهر قوچان، فتح‌آباد، فيلاب، شهرکهنه، يوسف‌آباد، جعفرآباد پايين، بُرزُل‌آباد، شهر شيروان، سيساب، قاضي، بنديَغمور، گرم‌خان، آق‌تپه، قِشلاق، قُردانلو، قلعه‌تپه، پيش‌قلعه، عشق‌آباد، کوشکي ترکمن، دَشتَک بالا و پايين، اينچه پايين، آق‌قلعه، قوش‌تپه، يکه تورت مراوه‌تپه، کُرَند و هوتن عبور مي‌کند و پس از آن، به سوي مرز ايران و ترکمنستان حرکت کرده، در امتداد خط مرزي جريان مي‌يابد و از روستاهاي قُلاق بورتا، خواجه صافي، داشلي‌برون و اينچه‌برون عبور مي‌کند، در 25 کيلومتري شمال غربي شهر اينچه‏برون از مرز خارج مي‌شود و در نهايت پس از پيمودن مسيري، به خليج حسين‌قلي، نقطه‌اي خارج از مرز ايران مي‌ريزد.

حوضه آبريز اترک، 41 درصد سطح استان را تشكيل مي‌دهد و 21 درصد پتانسيل آب سطحي استان، در اين حوضه جريان دارد. بخش شرقي حوضه‌ي آبريز اترک در استان را ارتفاعات تشکيل داده و بخش غربي حوضه که وسعت بيشتري دارد، دشت آبرفتي، بادرفتي و بيابان با كاربري مرتعي، کشاورزي و مسكوني تشكيل مي‌دهد. رودخانه‌ي اترک در استان، رودخانه‌اي پير با مئاندرهاي (پيچ وخم رودخانه) فراوان و اختلاف ارتفاع کم است و به دليل جاري بودن در ارتفاعات و بسترهاي لسي، علي‌رغم اختلاف ارتفاع كم با دريا و وجود مئاندرهاي فراوان و سرعت كم آب، اين رودخانه‌ گل‌آلود است. اين رودخانه در استان، از شهرستان‌هاي كلاله، گنبدكاووس، آق‌قلا و بندرترکمن مي‌گذرد.

رودخانه اترك پس از دريافت سرشاخه‌هاي خود در استان خراسان شمالي، وارد منطقه مرزي شده و پس از آن به مراوه‌تپه وارد مي‌شود، سپس به سوي غرب تغيير مسير داده و در سر راه، از روستاهاي قوش‌تپه، نورمحمد، گواندر پاچيكلو، يِكه توپ، داغ‌دالي و كلاته را كه در دره‌ي شمالي كوه حاجي داغ قرار دارند، مي‌گذرد. پس از عبور از مراوه‌تپه، از روستاهاي شارلُق، ساري‌قَميش، خواجه‌گِلدي، حاجي‌گِلدي و سوزش مي‌گذرد و به دهستان آتاباي شمالي وارد مي‌شود. از اين دهستان، مسير خود را به سمت شمال غربي تغيير مي‌دهد و با پيچ و خم‌هاي بسيار و وجود زهکشي‌ها در طول مسير، از روستاهاي چايلو، قَره‌گُل، آق‌طوقه، قرقان و كُرَند مي‌گذرد و در 4 كيلومتري غرب كرند با انحرافي زياد به سمت شمال غربي تغيير مسير مي‌دهد و در 4 كيلومتري جنوب مرز ايران و جمهوري تركمنستان، به سوي غرب منحرف مي‌شود و در روستاي مرزي‌ چات، به رود سومبار مي‌پيوندد. در حوالي مياندشت و در شرق چات، در محلي که رودخانه‌ سومبار وارد رودخانه‌ اترک مي‌شود، پهناي آن به 15 تا 20 متر و عمق  آن به يک متر مي‌رسد. رودخانه در بستري که حدود 40 متر پايين‌تر از دشت‌هاي اطراف است و در منطقه‌‌ي چات با رودخانه سومبار برخورد كرده و از اين نقطه، مرز ايران و تركمنستان را به طول 195كيلومتر تشكيل مي‌دهد. در اين قسمت، مجراي رودخانه، عميق و پرپيچ و خم مي‌شود.

حوضه‌‌ي آبريز رودخانه‌ي اترک را عموماً دشت‌ها تشکيل مي‌دهند. اين دشت‌ها شامل دشت چات و گميشان است. عمق بستر رودخانه تا 50 متري زمين‌هاي پيرامون مي‌رسد و اطراف آن را درختان گز و نيزارها مي‌پوشاند. ديواره‌هاي اطراف ساحل، عمودي بوده و در قسمت پاياب، از شدت عمق رودخانه کاسته مي‌شود؛ به طوري که در حوالي داشلي‌برون، به عمق 10 متر مي‌رسد، سپس به تدريج از عمق آن کاسته مي‌شود و عرض بستر افزايش مي‌يابد و به حدود 2کيلومتر مي‌رسد. مسير رودخانه پس از اين منطقه، باز هم کم عمق شده و سيلاب آن در منطقه‌ي ساحلي پخش مي‌شود. بخشي از سيلاب اترک وارد آن‌ها شده و قسمتي نيز از طريق مجراي خروجي درياچه‌ي آلاگل، وارد دشت گميشان مي‌شود. به علت تنوع موقعيت طبيعي، آب و هوا، خاک، تنوع کشاورزي، حوضه آبريز اترک را به سه ناحيه بالايي، مياني و پاييني تقسيم‌بندي کرده‌اند. قسمت اترک بالايي، شامل دشت‌هاي قوچان و شيروان و اترک مياني شامل نواحي گرمخانه، مانه، بجنورد و دشت سملقان مي‌شود. اترک پاييني از منطقه مرزي چات شروع مي‌شود و در مصب رودخانه پايان مي‌يابد.

رودخانه‌ي اترک داخلي در استان خراسان شمالي، داراي سرشاخه‌هاي بسياري است که عبارتند از:

رودخانه‌ آب‌ اَمَند (کال اينچه): از شاخه‌هاي مياني اترک به شمار مي‌رود و در منطقه‌ي آشخانه جريان دارد.

رودخانه‌ي کاستان: از شاخه‌هاي اوليه‌ي رودخانه‌ي آب اَمَند است كه از دامنه‌هاي شمالي کوهي به نام چشمه‌خان، واقع در 54 کيلومتري جنوب غربي آشخانه سرچشمه مي‌گيرد.

رودخانه زَوارَم: از شاخه‌هاي رودخانه اترک که در جنوب غربي شهر شيروان جريان دارد. از کوه هاي ؟؟؟، شاه بلوط و غازگاه واقع در 18 کيلومتري جنوب غربي شيروان سرچشمه مي‌گيرد. طول رودخانه 26 کيلومتر است.

رودخانه‌ آب خَرتوت:  از شاخه‌هاي رودخانه‌ اترک مياني است و در بخش مانه و سملقان شهرستان بجنورد قرار دارد. اين رودخانه از دامنه‌هاي شمالي کوه آق‌چَتِل واقع در 50 کيلومتري شمال غربي بجنورد سرچشمه مي‌گيرد.

رودخانه دره قزل داشلي: از شاخه‌هاي رودخانه‌ي آب خرتوت است و از دامنه‌هاي شرقي کوه شاه‌کِسَن‌داغي واقع در 60 کيلومتري شمال غربي آشخانه سرچشمه مي‌گيرد.

رودخانه سامودره: شاخه‌ي کوچک ديگري از رودخانه‌ي خرتوت است و از دامنه‌هاي غربي کوه کونيک در 53 کيلومتري شمال آشخانه سرچشمه مي‌گيرد.

رودخانه آب گرماب (چشمه جيران): از شاخه‌هاي اترک است و از دامنه‌هاي جنوبي کوه تخت ايران واقع در 63 کيلومتري جنوب غربي آشخانه سرچشمه مي‌گيرد.

رودخانه کال‌ِعرب‌جيق: از شاخه‌هاي رودخانه‌ي آب گرماب است که در غرب مرکز شهرستان بجنورد جريان دارد. طول اين رودخانه 16 کيلومتر است.

رودخانه اوغاز: يکي از شاخه‌هاي اترک بالايي است که در منطقه‌ي شيروان جريان دارد و از دامنه‌هاي جنوبي و غربي کوه پدلگاه واقع در 25 کيلومتري شمال شرق شيروان سرچشمه مي‌گيرد.

رودخانه بَدرانلو يا تيمورتاش: از شاخه‌هاي رودخانه‌ي اترک و در غرب شهرستان بجنورد واقع است. شاخه‌هاي اوليه‌ي آن از گردنه‌ي بدرانلو واقع در 22 کيلومتري غرب بجنورد سرچشمه مي‌گيرد.

رودخانه بيرم‌آباد: از دامنه‌هاي جنوبي کوه قرقز واقع در 35 کيلومتري جنوب غربي قوچان سرچشمه مي‌گيرد.

رودخانه پيرشهيد (تَنسَوان): از ارتفاعات كوه‌هاي سروشته، حلقه سنگ، تيغ علم و كمردرپرچين واقع در جنوب غربي شهر شيروان سرچشمه مي‌گيرد.

رودخانه چِري: از شاخه‌هاي اوليه رودخانه اترک است که از دامنه‌هاي شمالي کوه قرقز و از مجاورت سرچشمه‌ي رودخانه‌ي بيرم آباد منشأ مي‌گيرد.

رودخانه چناران که بجنورد نيز ناميده مي‌شود، از شاخه‌هاي اترک مياني است و شاخه‌هاي متعدد آن از دامنه‌هاي شرقي کوه آلاداغ، از دامنه‌هاي شمالي کوه سفيد در 26 کيلومتري جنوب بجنورد سرچشمه مي‌گيرد.

رودخانه قُلجَق (فيروزه): از شاخه‌هاي رودخانه‌ي اترک بالايي است و از دامنه‌هاي کوه امام حاضر واقع در شمال غربي شيروان سرچشمه مي‌گيرد.

رودخانه حصار شاه‏وردي‏خان: از شاخه‌هاي رودخانه‌ فيروزه است که در جنوب غربي مرکز شهرستان بجنورد جريان دارد. طول اين رودخانه 14 کيلومتر است.

رودخانه شيخ اميرانلو: از شاخه‌هاي رودخانه‌ي فيروزه است که در شمال و مرکز شهرستان شيروان جريان دارد. طول آن 24 کيلومتر است.

رودخانه اسدلي: از شاخه‌هاي رودخانه‌ي فيروزه است که در جنوب مرکز شهرستان بجنورد جريان دارد. طول آن 18 کيلومتر است.

رودخانه تباريک (زيرآباد): شاخه‌اي از رودخانه‌ي اترک به شمار مي‌آيد كه در شمال شهر قوچان قرار دارد و از دو شاخه‌ي عمده تشکيل مي‌شود. رودخانه‌ي زيرآباد يکي از سرشاخه‌هاي رودخانه‌ي تباريک است. به همين دليل نام رودخانه تباريک به نام زيرآباد نيز معروف است و در شمال و شمال‏شرقي مرکز شهرستان قوچان جريان دارد. طول اين رودخانه 26کيلومتر است. سوزه نيز از شاخه‌هاي رودخانه‌ي تباريک است که در شمال و شرق شهرستان قوچان جريان دارد. طول اين رودخانه 30 کيلومتر است.

رودخانه شيرين چاي (شيرين دره): از شاخه‌هاي رودخانه‌ اترک است و از دامنه‌هاي کوه امام حاضر واقع در 27 کيلومتري شمال‏غربي شيروان سرچشمه مي‌گيرد. شاخه‌هاي اوليه‌ي آن به نام‌هاي قُرُق و پيغمبر در روستاي قَتليش به هم مي‌‌پيوندند و اين رودخانه را به وجود مي‌آورند.

رودخانه‌ي پوستين دوز: از شاخه‌هاي کوچک و فصلي رودخانه‌ي شيرين چاي است كه از دامنه‌هاي شرقي کوه آق‌چيل در 50 کيلومتري شمال غربي بجنورد سرچشمه مي‌گيرد. پس از به هم پيوستن شاخه‌هاي اوليه‌ي آن، رودخانه در جهت شمالي- جنوبي جريان مي‌يابد.

رودخانه پيغمبر: شاخه‌اي از رودخانه‌ي شيرين چاي بوده و از ارتفاعات مرزي ايران و ترکمنستان واقع در 55 کيلومتري شمال شرقي بجنورد سرچشمه مي‌گيرد.

رودخانه قُرُق: شاخه‌اي از رودخانه‌ي شيرين دره در سرچشمه‌ي آن است و از دامنه‌هاي غربي  و شمالي کوه امام حاضر، در 27 کيلومتري شمال غربي شيروان سرچشمه مي‌گيرد.

رودخانه قَره‌شوردِي: يکي ديگر از شاخه‌هاي رودخانه‌ي اترک است كه از دامنه‌هاي شمالي کوه بزغاله‌کش واقع در 21 کيلومتري جنوب غربي قوچان سرچشمه مي‌گيرد و در جهت شمال غربي جريان مي‌يابد.

رودخانه قوري‏چاي: از ‌شاخه‌هاي اترک بالايي است. در شمال شهر شيروان جريان دارد و از دامنه‌هاي جنوبي کوه امام حاضر سرچشمه مي‌گيرد.

رودخانه گوگول‌چاي (کال‌ايماني): از ‎شاخه‌هاي اترک مياني است كه از دامنه‌هاي جنوبي رشته کوه کمر ساور در 36 کيلومتري شمال آشخانه سرچشمه مي‌گيرد.

رودخانه لنگر (سملقان): در منطقه آشخانه‌ بجنورد واقع است و از دامنه‌هاي کوه آلاداغ در 20 کيلومتري جنوب آشخانه سرچشمه مي‌گيرد. از دو شاخه‌ي اوليه تشکيل مي‌شود و پس از عبور از روستاهاي واقع در مسير خود، در شرق دهکده‌اي به نام عزيزآباد، به يکديگر پيوسته و آن را تشکيل مي‌دهند. رودخانه‌ي دَرکِش از شاخه‌هاي رودخانه سملقان است که در غرب مرکز شهرستان بجنورد جريان دارد. طول اين رودخانه 26 کيلومتر است.

رودخانه مايوان: از شاخه‌هاي رودخانه‌ي اترک بالايي است و در مناطق جنوب شرقي شهرستان شيروان جريان دارد. اين رودخانه از دامنه‌هاي شمال غربي  کوه پاتو  كه در 40 کيلومتري جنوب شيروان قرار دارد، سرچشمه مي‌گيرد.

قسمتي از اترک نيز از داخل مرز شروع شده و تا بيرون مرز ادامه دارد. رودخانه‌ي سومبار (کولوک‌قلعه) که شاخه‌اي از رودخانه‌ي اترک محسوب مي‌شود، در بخش راز شهرستان بجنورد واقع است. از کوه‌هاي آسيازو واقع در 50 کيلومتري شمال‏غربي بجنورد سرچشمه مي‌گيرد و در ابتداي مسير «کولوک قلعه» ناميده مي‌شود. رودخانه در جهت شمال غربي و به سوي مرز ايران و ترکمنستان جريان مي‌يابد و پس از عبور از روستاهاي غلامان و سورخِسوماشِم، وارد مرز مي‌شود و در حدود 45 کيلومتر از مرز دو کشور را تشکيل مي‌دهد. سومبار در اين قسمت، از روستاهاي مرزي سنگ‌سار، کاريز، قوري، دره بهار و قره‌قانلو مي‌گذرد و پس از آخرين روستا، وارد خاک ترکمنستان مي‌شود. در اين مسير، چند شاخه، از جمله رودخانه‌ي چَندير به آن مي‌پيوندد و سرانجام در ناحيه‌ي چات که نقطه‌ي مرزي بين دو کشور است، دوباره وارد مرز شده و به اترک مي‌پيوندد. طول رودخانه‌ي سومبار تا نقطه‌ي خروج از مرز حدود 80 کيلومتر است. بيشترين قسمت اين مسير در مناطق مرتفع کوهستاني قرار دارد.

رودخانه چندير(چاندير) جَرگَلان: از شاخه‌هاي اين رودخانه است که پس از سرچشمه گرفتن از ايران، وارد خاک ترکمنستان مي‏شود و به رودخانه‌ سومبار مي‌پيوندد.

• شاخه‏هاي رودخانه اترک در استان

رودخانه‌ي آجي‌چاي يا آجي‌سو: از شاخه‌هاي اترک مياني بوده و در مراوه‌تپه واقع است. اين رودخانه از دامنه‌هاي غربي کوه تلو واقع در 39 کيلومتري شمال شرقي مراوه‌تپه سرچشمه مي‌گيرد و در مسير خود، از شرق به غرب، از روستاهاي خِشتلي، مزرعه عطاجان، دادلي غُزنين و نارلي کوچک مي‌گذرد و در شرق روستاي کرند، وارد رودخانه‌ي اترک مي‌شود. طول اين رودخانه حدود 81 کيلومتر است و وسعت حوضه آبريز آن به 660 کيلومتر مربع مي‌رسد. اين رودخانه، در ابتداي مسير با جهت شرق به غرب و در انتهاي مسير خود با جهت شمال شرق به جنوب غرب جريان دارد.

رودخانه‌ي چناران: دومين شاخه از رودخانه‌ي اترک است که در منطقه‌ مراوه‌تپه جريان دارد. اين شاخه‌، از دامنه‌هاي کوه اوچران که در 18 کيلومتري جنوب مراوه‌تپه قرار دارد، سرچشمه مي‌گيرد و به سمت شمال غربي جريان مي‌يابد. از روستاهاي سوجق، چناران و دکلي‌داش مي‌گذرد و در زمين‌هاي روستاي ساري قميش، وارد اترک مياني مي‌شود. طول آن حدود 27 کيلومتر است.

رودخانه‌ي کال‌دَدِه: از شاخه‌هاي رودخانه‌ي اترک است که در شمال شرق مرکز شهرستان گنبدکاووس جريان دارد. اين رودخانه از کوه خالدنبي واقع در حدود 57 کيلومتري شمال شرقي شهر گنبدکاووس سرچشمه مي‌گيرد، از روستاي هوتن مي‌گذرد و در شمال‌ روستاي داده‌الوم به رودخانه‌ي اترک مي‌‌ريزد. در آغاز مسير، در جهت جنوب شرق به شمال غرب و پس از عبور از آبادي هوتن، در جهت شرق به غرب جريان دارد. طول آن 45 کيلومتر است.

رودخانه‌ي کالِ قَرِه‌خُجَن: از شاخه‌هاي رودخانه‌ اترک است. اين رودخانه، از کوه قله‌قوي (نارلي داغ) در 50 کيلومتري شمال شهر گنبدکاووس سرچشمه مي‌گيرد. پس از پيمودن مسيري، در 5 کيلومتري شمال غربي روستاي خيرخواجه بالايي، به رودخانه اترک مي‌ريزد. اين رودخانه در ابتداي مسير خود، با جهت جنوب شرق به شمال غرب و در انتهاي مسير، با جهت شرق به غرب جريان دارد. طول آن 25 کيلومتر است.

رودخانه‌ي کالِ کَلوقُرُپ: از شاخه‌هاي رودخانه‌ي اترک است که در شمال غرب مرکز شهرستان گنبدکاووس جريان دارد. از کوه قله قوي در 50 کيلومتري شمال شهر گنبد سرچشمه مي‏گيرد و در 3 کيلومتري شمال غرب روستاي خير خواجه پايين در مرز ايران و ترکمنستان به رودخانه اترک مي‏ريزد. طول آن 17 کيلومتر است.

رودخانه‌ي کال ماسِن: از رودخانه‌هاي مستقل زير حوضه اترک است که در شمال مرکز شهرستان گنبدکاووس جريان دارد. از کوه آق‌بندداغ واقع در 50 کيلومتري شمال شرقي شهر گنبدکاووس سرچشمه مي‌گيرد. از روستاهاي قره‌ماخر و پشيک‌تپه عبور کرده، در شمال غرب شهرستان گنبدکاووس به شوره‌زار مي‌ريزد. اين رودخانه در مسير خود، رودخانه‌ي آق‌بند را دريافت مي‌کند و در جهت شرق به غرب جريان مي‌يابد. طول آن 71 کيلومتر است.

رودخانه‌ي آق‌بند: از شاخه‌هاي رودخانه‌ي کال ماسن است که در شمال غرب مرکز شهرستان گنبدکاووس جريان دارد. اين رودخانه از کوه‌هاي نارلي داغي، آق بندداغ و قله‌قوي، واقع در 50 کيلومتري شمال و شمال شرقي شهر گنبدکاووس سرچشمه مي‌گيرد، از روستاي آق‏بند عبور مي‏کند و در شمال آبادي قره‌ماخر به رودخانه‌ي کال ماسن مي‏ريزد و در نهايت، در جهت شمال شرق به جنوب غرب جريان مي‌يابد. طول آن 44 کيلومتر است.

رودخانه‌ي کال نِجِپ: از شاخه‌هاي رودخانه اترک است که در شمال شرق مرکز شهرستان گنبدکاووس جريان دارد و از ارتفاعات جنوب غرب آبادي آق‌بند واقع در 70 کيلومتري شمال‌غربي شهر گنبدکاووس سرچشمه مي‌گيرد و پس از پيمودن مسيري، در نهايت در 7 کيلومتري جنوب غرب آبادي خيرخواجه‌ي پايين، در مرز ايران و ترکمنستان، به رودخانه‌ اترک مي‌ريزد و در جهت جنوب شرق به شمال غرب جريان مي‌يابد. طول آن 13 کيلومتر است.

رودخانه‌ي ‌يکه‌چنار، يکي ديگر از شاخه‌هاي کوچک و کم آب اترک مياني است که در شهرستان مراوه‌تپه واقع است. از دامنه‌هاي کوه شملي واقع در 21 کيلومتري جنوب غربي مراوه‌تپه سرچشمه مي‌گيرد و در جهت شمال غربي جريان مي‌يابد. پس از عبور از روستاي يکه چنار، در حوالي مراوه‌تپه، وارد رودخانه‌ي اترک مي‌شود. طول اين رودخانه 22 کيلومتر است. يکه‌چنار، آخرين شاخه‌ي رودخانه‌ي اترک است.

منابع:

• افشين، يدالله. (1373). رودخانه‌هاي ايران (جلد 2، چاپ اول). تهران: شرکت مهندسين مشاور جاماب.

• جعفري، عباس. (1383). گيتاشناسي ايران: رودها و رودنامه‌هاي ايران (جلد 2، چاپ 2). تهران: موسسه جغرافيايي و کارتوگرافي گيتاشناسي.

• سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح. (1382). فرهنگ جغرافيايي رودهاي کشور: حوضه آبريز درياي خزر (جلد 2، چاپ اول). تهران: مؤلف.