جلین سفلی
جلین سفلی Jalin-e Soflā
روستایی در دهستان استرآباد جنوبی، بخش مرکزی شهرستان گرگان، استان گلستان.
این روستا در 9 کیلومتری شرق مرکز استان گلستان و در نقطهی ً43 َ52 °36 عرض و ً22 َ32 °54 طول جغرافیایی قراردارد. ارتفاع روستا از سطح دریا 90 متر است.[1]
«جلینسفلی» از شمال و شرق به زمینهای کشاورزی و جادهی محمدآباد به سرخنکلاته، از جنوب به شهر جلین (جلینعلیا)، از غرب به زمینهای کشاورزی و روستای رستمکلاته منتهی میشود.
تپّهای با نام «والوتپّه» در جنوب غربی روستا وجود دارد که پیشینهی آن به دورهی تاریخی بازمیگردد. این تپّه در دهم بهمن ماه سال 1383 به شمارهی 11272 در فهرست آثار ملّی ایران ثبت گردید.[2]
مکنزی نمایندهی دولت انگلیس در رشت، سال 1237 به استرآباد سفرکرد و در گزارش خود جلینسفلی را یکی از آبادیهای بلوک استرآباد رستاق برشمرده است.[3]
میرزا ابراهیم در سفری به شمال ایران بین سالهای1276-1277، جلینسفلی را در شمار روستاهای بلوک پنجم یعنی استرآباد رستاق آورده است.[4]
ملکونف، جهانگرد روس سال1277ق، به شمال ایران سفر کرد. او از جلین پایین به عنوان یکی از روستاهای بلوک استرآباد رستاق ایالت استرآباد نام برده است.[5]
رابینو نمایندهی رسمی دولت بریتانیا در ایران سال1288ق، از استرآباد بازدید کرد. وی یک روستایی را به نام جلین در بلوک استرآباد رستاق معرفی کرده است.[6]
ساکنان این روستا سال 1276ق، 15 خانوار و 88 نفر بودند. ترکیب جمعیت جلین سفلی به این شرح ثبت شده است: مرد زن دار 15نفر، زن شوهردار 18 نفر، مرد بیزن 10 نفر، زن بیشوهر 7 نفر، پسر صغیر 16 نفر، دختر کبیر 8 نفرو دختر صغیر 14 نفر.[7]
در گزارش اسفند 1286 خورشیدی، حسینقلی خان مقصودلو از دستبرد مهاجمان ترکمن به روستای «پایین جلین» خبر داده است.[8]
وضعیت روستا در گزارش سال 1296ق، اینگونه ثبت شده است: «اربابی است و آب مشروب از قنات است. مالکینش آقایان بالا جلینیها و تعداد نفوس آن 41 نفر است»[9]
کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران که در اوایل پهلوی اول منتشر شد، این آبادی را جزو روستاهای دهستان استرآباد رستاق، بخش مرکزی گرگان و با 110 سکنه معرفی نموده است. در این کتاب ساکنان روستا شیعه مذهب معرّفی شدهاند و پیشهی آنها زراعت و گلهداری است. انواع غلات، توتون سیگار و لبنیات در روستا کاشته میشد. رودخانهی جوزولی و قنات مهمترین منبع فراهم کنندهی آب روستا به حساب میآمد. زنان روستا به پارچهبافی ابریشم و کرباس مشغول بودند.[10]
جمعیت این آبادی در سرشماری نفوس و مسکن ایران به این شرح است:[11]
|
سال |
خانوار |
جمعیت |
|
1335 |
* |
97 |
|
1345 |
21 |
183 |
|
1355 |
51 |
234 |
|
1365 |
53 |
312 |
|
1375 |
81 |
452 |
|
1385 |
120 |
526 |
|
1390 |
160 |
583 |
|
1395 |
159 |
548 |
روستا در ناحیهی هموار و دشت واقع شده است.
روستاییان به زبان فارسی صحبت میکنند، مسلمانند و بیشتر آنها شیعه مذهبند. چند خانوار اهل سنت نیز در این آبادی زندگی میکنند. کشاورزی و کارگری شغل بیشتر ساکنان این روستاست. حدود 250 هکتار زمین کشاورزی در این روستا وجود دارد. گندم، سویا، سیب زمینی و باقالا از جمله محصولات کشاورزی این روستاست. دامداری در این روستا رونقی ندارد و تعداد اندکی دام خانگی در منزل مردم روستا نگهداری میشود.
یک خانهی قدیمی مرگدریها که به دوره پهلوی بازمیگردد در محوطهی بافت قدیمی روستا به چشم میآید. منازل روستا در دهههای اخیر با مصالح جدید ساخته شدهاند.
در زمان حکومت پهلوی این روستا، مقصد چند خانوادهی مهاجر سیستانی بود. جلینیکرد، مرگدری، محمودی، بامری، لکزایی و کنده از جمله نامهای خانوادگی مشهور در روستاست.
از جمله امکانات زیربنایی موجود در روستای جلینسفلی آب آشامیدنی لولهکشی، برق، گاز و جادهی آسفالت است. این روستا دبستان، مسجد و فاطمیه دارد. خانههای روستاییان در قسمت شرقی و غربی خیابان اصلی که در جهت جنوب به شمال کشیده شده است، بنا گردیدهاند.[12]
درجنگ ایران و عراق، یک تن از افراد این روستا به شهادت رسید.
[1]. سازمان نقشه برداری کشور.
[2]. فهرست آثار ثبت ملی ایران.
[3]. مکنزی، (1355)، ص184.
[4]. میرزا ابراهیم، (1355)، ص55.
[5]. ملکونف،(1376)، ص147.
[6]. رابینو،(1365)، ص194.
[7]. قورخانچی، (1360)، ص119.
[8]. مقصودلو، (1363)، ص108.
[9]. ذبیحی، (1363)،ص258.
[10]. فرهنگ جغرافیایی ایران،(1329)، ص83.
[11]. مرکز آمار ایران.
[12].عادلینژاد، (5/2/1402).
منابع:
- ادارهی کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی. فهرست آثار ثبت ملی ایران.
- ذبیحی، مسیح.(1363).گرگان نامه. تهران: انتشارات بابک.296ص.
- رابینو،هـ ل.(1365). مازندران و استرآباد(چاپ سوم). ترجمه: غلامعلی وحید مازندرانی. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی. 371ص.
- سازمان نقشه برداری کشور، پایگاه ملی نامهای جغرافیایی ایران. قابل دسترسی در : https://gndb.ncc.gov.ir
- مرکز دانشنامهی گلستان. (1402). گفتوگو با عباس عادلینژاد.(دهیار روستای جلینسفلی).(05/02 ).
- فرهنگ جغرافیایی ایران. (1329). (جلد سوم، استان دوم). تهران: دایره جغرافیایی ارتش. 332 ص.
- مرکز آمار ایران. درگاه ملی آمار. نتیجهی سرشماری نفوس و مسکن. قابل دسترسی در : https://www.amar.org.ir
- مقصودلو، حسینقلی.(1363). مخابرات استرآباد. (جلد اول و دوم ). به کوشش: ایرج افشار و محمدرسول دریاگشت. تهران: نشر تاریخ ایران.1010ص.
- مکنزی، چرلز فرانسیس. (1359). سفرنامه شمال. به کوشش: منصوره اتحادیه. تهران: نشرگستر. 218ص.
- ملکونف، گریگوری. (1376). کرانههای جنوبی دریای خزر. ترجمه: امیرهوشنگ امینی. تهران: کتابسرا. 390ص.
- میرزا ابراهیم. (1355). سفرنامه استرآباد و مازندران و گیلان. به کوشش: مسعود گلزاری. تهران: بنیاد فرهنگ ایران. 334ص.