احمد طبیب (میرزا سید-)
احمدطبیب (میرزا سید-)
طبیب حکومتی و یا طبیب قشون استرآباد. ممکن است وی از اطبائی باشد که طبق معمول آن زمان، برای طبابت به استرآباد مأمور شده است. اعتمادالسلطنه در سال 1306ق در ذکر رؤساء حفظالصحه ولایات، از شخصی به نام میرزا ابوالقاسم، رئیس حفظالصحه استرآباد، نام برده است،[1] بنابراین با توجه به اینکه عبدالهمیرزا در اواخر 1306 و اوایل 1307ق در استرآباد بوده، به احتمال زیاد، میرزا سیداحمد طبیب، در آن زمان تازه به استرآباد اعزام شده و یا به این سِمَت منصوب شده است. در میان اطباء دورهی قاجار اشخاص متعددی چون؛ میرزا احمد اصفهانی ملقب به سلطانالاطباء (قمینژاد. 1388؛156)، میرزا احمد تنکابنی ملقب به فخرالاطباء (همان؛ 236)، میرزا احمد مستشارالاطباء (همان؛280)، احمد ثمره ملقب به مصباحالحکماء (همان؛299) و... شناخته شدهاند. اما از این میان، تنها کسانی که نامشان میرزا احمد بوده و از سادات نیز هستند، نخست سیداحمد طبیب، ملقب به نصرالاطباء (از اجداد خاندان نصر) است (همان؛378) و دیگری میرزا سیداحمد طبیب کاشانی که در سال 1299ق (1261ش) طبیب دارالخلافهی تهران بوده است (کتابخانه ملی. 1375؛ 1906). البته شاید هم عنوان «سیّد» به اشتباه در ابتدای نام وی آمده باشد، چون در همین دوره، میرزا احمد حکیم استرآبادی، پدر میرزاعلی حکیم فلسفی استرآبادی، در استرآباد طبابت میکرده است.[2] وی از نوادگان سلطانحسین واعظ استرآبادی و جدّ خاندان فلسفی گرگانی[3] بوده است.[4] تصویر میرزا سیداحمد طبیب تنها یکبار در عکس شمارهی 15 کتاب پیشرو آمده است.[5]
[1]- اعتمادالسلطنه. 1374؛ 405
[2]- در استشهادنامهای مورخ 1260ق از میرزا احمد حکیم فلسفی با عناوین ذیل یاد شده است: «عالیجناب حاجی قدس انتساب حقایق و معارف اکتساب آقا میرزا احمد حکیم». (میردیلمی. [1368]؛ 461- 460)
[3]- مصاحبه با مهدی فلسفی (ت 1298ش) و بررسی اسناد و نسخههای دستنویس خانوادهی فلسفی (اخوان مهدوی. 1386)
[4]- در تاریخ استرآباد از شخص دیگری به نام میرزا احمد طبیب رضوی نیز نام برده شده است. اما در ذکر نام وی از عنوان «سید» استفاده نشده است، لکن اگر بپذیریم وی از خاندان رضوی استرآباد باشد، از آنجا که این خاندان از سادات استرآباد بوده و هستند، بنابراین نام کامل وی میرزا سیداحمد طبیب خواهد بود. اما نکتهی حایز اهمیت در مورد این شخص، این است که در سندی مورخ 1231ق از وی با عناوین «مرحمت و غفرانپناه، رضوان جایگاه» یاد شده است که نشان میدهد در تاریخ مذکور وی در قید حیات نبوده است. (میردیلمی. [1368]؛352)
[5]- عکس شمارهی15؛ ردیف دوم (ایستاده) از راست، نفر دوم.