محمدآنلق / محمدآلق
نام یکی از طوایف ترکمن. تراکمهی سواحل شرقی دریای خزر به سه قبیلهی بزرگ تقسیم میشوند که یکی از این سه قبیله «یموت» نام دارد. یموتها نیز شامل چندین سلسله هستند که یکی از این سلسلهها؛ «اقورجلی» نامیده میشود که در اصطلاح عامه آن را «آتابای» میخوانند.[3] اقورجلی نیز شامل دو طایفه است به نامهای «آتابای» و «آق[آتابای]»، آتابای نیز به چندین فرقه تقسیم میشود که یکی از آنها «محمدآنلق» نام دارد.(ملگونف.1364/248) کتابچهی نفوس استرآباد مورخ 1296ق نیز، آتابای را یکی از تیرههای یموت دانسته و محمدآنلق را یکی از پانزده فرقهی آتابای. (ذبیحی و افشار. 1363/237 و 254)[4]. ذیل توضیحات زیرنویس عکس شمارهی 45 در مورد طایفه محمدآنلق نوشته: «عکس اوبه و آلاچیقهای طایفه محمدآنلق آتابای، و رضاقلی خان رئیس این طایفه است که بعد از شکست و چپاول شدن در سمت مشرق آق قلعه کنار گرگان[رود] آمدهاند».(آلبوم 298. 1307ق/ع130)، ظاهرا از زمان عکسبرداری عبدالله میرزا (1307ق/1268ش) تاکنون (1394ش) محل سکونت این طایفه تغییری نکرده است. چرا که هم اکنون نیز این طایفه در منتهاالیه شرقی شهر آق قلا، در ضلع جنوبی گرگانرود و به فاصلهی تقریبی 3کیلومتری از پل آق قلا که محل ارگ و بارهی قدیمی بوده، سکونت دارند و محل سکونت آنها با همان نام «محمدآلق»، به عنوان یکی از محلههای شهر آققلا محسوب میشود. (بازدید در مهرماه 1394)
[1]- ânleq (نظرمحمد گلمحمدی. 1392ش). ملگونف تلفظ آنلق را به صورت ânloq ثبت کرده (ملگونف.1364/247) و همچنین در توضیحات زیرنویس عکس شمارهی 45 همین کتاب نیز آنلق با ضم لام (آنلُق) نوشته شده است. (آلبوم298. 1307ق/ع130)
[2]- در کتابچهی نفوس استرآباد مورخ 1296ق، یک بار به صورت آنلق (ذبیحی و افشار. 1363/237) و یک بار به صورت آلق (همان/254) آمده است.
[3]- در کتابچه نفوس استرآباد مورخ 1296ق آمده: «ترکمنهای آتابای که مشهور به چونی میباشند، دو تیرهاند: آتابای و آقآتابای...» (ذبیحی و افشار. 1363/253)
[4]- علاوه بر محمدآنلق (محمدآلق)، دو طایفه به نام "آنلق" (ânloq) نیز وجود دارد. یکی از مشتقات طایفهی "یارعلی" از زیرشاخههای طایفهی "جعفربای یموت" (ملگونف.1364/247) و دیگری از مشتقات طایفهی "یلقی یموت" (همان/249)