پالچقلی گوکلان
پالچقلی گوکلان
Palchgli goklan
روستایی در دهستان شلمی، بخش گلیداغ شهرستان مراوه تپه، استان گلستان.
این روستا در 45 کیلومتری جنوب مراوهتپه و در طول جغرافیایی 45َ°55 و عرض جغرافیایی40َ °37 ثانیه قرار دارد. ارتفاع این روستا از سطح دریا 437 متر است.[1]
پالچقلی گوکلان از شمال به روستای عرب قارری حاجی، از جنوب به روستای قزل اتاق، از شرق به روستای قرناوه و از غرب به روستای کریم ایشان منتهی میشود.
مردم این روستا پیش از استقرار در پالچقلی گوکلان، در نقاط گوناگونی زندگی کردند. ابتدا در روستای قرناوه، سپس در روستای کسن و پس از آن در روستای عرب لاله گون زیستند. سال1320ش، نقطهی کنونی، یعنی روستای پالچقلی گوکلان را برای اقامت برگزیدند. در سال های اخیر از طرف منابع طبیعی طرحی به نام طرح خروج دام از جنگلها به اجرا در آمد که بر اساس آن، زمینهای دولتی رایگان برای سکونت به مردم اهدا شد.[2]
با توجه به قرار گرفتن این روستا در طرح کوچ، بناها و خانههایی که در روستا ساخته شدهاند، با رعایت قوانین و با استفاده ابزارها و مصالح امروزی ساخته شدهاند و ما در این روستا شاهد خانههای قدیمی نیستیم.[3]
موقعیتهای جغرافیایی و زمینهای اطراف روستا عبارتند از: قربان کل آده (شرق روستا)، رستمنگ گزی (جنوب روستا)، دیوان چوکد (شرق روستا)، سولی دره (جنوب روستا)، قوری دره (شمال روستا)، قره ئیلان (شمال شرقی روستا).
به گفتهی ساکنان روستا دلیل نامگذاری آن به پالچقلی گوکلان، انبوهی از گِل بود که در آن ناحیه وجود داشت، چرا که ترکمنها به گِل «پالچق» میگویند و پالچقلی به معنای مکانی است که همیشه گِل دارد. پسوند گوکلان هم معرّف طایفهی ساکنان روستاست.[4]
روستاییان به زبان ترکمنی صحبت میکنند. مسلمان، اهل سنت و حنفی مذهب هستند و از طایفهی گوکلان، غایی (شامل تیرههای، عرب، زوریات، دالیجه، کیک، تات و قزل ) میباشند. تیرههای تات، کیک و قزل طایفههایی هستند که به این روستا مهاجرت کردهاند. اما ساکنان اصلی روستا عربند تیرهی عرب زیر شاخهی گوکلان، گروه حلقه داغلی و قره بلقان است.[5] کشاورزی پیشهی مردم بیشتر روستاست. نزدیک به 300 هکتار زمین کشاورزی در روستای پالچقلی گوکلان وجود دارد. گندم، جو، آفتابگردان، هندوانه، کنجد و کلزا از محصولات کشاورزی روستاست. نزدیک به 500 راس گوسفند، صد و پنجاه راس بُز و 200 راس گاو در این منطقه پرورش وجود دارد. درختان آلو، انجیر، انار، گردو و انگور هم به صورت محدود در حیاط خانههای مردم روستا کاشته شده است.[6]
عروسی، عیدین قربان و فطر، آق آش،، یوور، خُود خُودی و سویت خاتن ( قازان) از جمله رسومی است که در روستا برگزار میشود. بالاق دوزی، پرده دوزی، تاره دوزی، نمد مالی، نخ ریسی و تایخا صنایع دستی زنان و دختران روستاست. ساخت قاشق چوبی و آزال بویندیریق نیز در بین مردان این روستا رواج دارد. قاتلاما، چلپک، قایش، مس سووا، سویت لی آش، چکدرمه، بورگ، اون آشی و قطاب چند نمونه از غذاهایی است که در این روستا طبخ میگردد.
چورلنگ، گلیم پرچگ، آششیق، آلتاق داش، چلهکن و یوزگ نام چند بازی بومی مردم این روستاست. در گذشته بازی آششیق از رونق و اقبال بیشتری داشت.[7]
هم اکنون نزدیک به 160 خانوار یعنی معادل 650 نفر در این روستا زندگی میکنند.[8] جمعیت روستا مطابق با سرشماری رسمی کشور به این شرح است:[9]
|
سال |
خانوار |
جمعیت |
|
1335 |
* |
190 |
|
1345 |
25 |
200 |
|
1355 |
31 |
213 |
|
1365 |
26 |
206 |
|
1375 |
47 |
327 |
|
1385 |
96 |
414 |
|
1390 |
91 |
438 |
|
1395 |
132 |
483 |
نخستین مسجد روستا سال 1330ش، با همراهی مردم و با گِل، ساخته شد. اولین مدرسهی روستا نیز به صورت رسمی، همزمان با آغاز سال تحصیلی 1354- 1353ش، شروع به کار کرد.[10] گاز، برق، آب لوله کشی، جادهی آسفالت و تلفن خانگی از جمله امکاناتی است که در دسترس مردم روستا قرار دارد. یک نفر از اهالی روستا در زمان جنگ ایران و عراق به شهادت رسید.[11]
[1]. سازمان نقشه برداری کشوری.
[2]. بازدار و بازدار، (1400).
[3]. قره زاده، (1400).
[4]. بازدار، (1400).
[5]. قورخانچی، (1360)، ص 59.
[6]. بازدار و قره زاده و بازدار، (1400).
[7]. بازدار، (1400).
[8]. قره زاده، (1400).
[9] مرکز آمار ایران.
[10]. بازدار، (1400).
[11]. قره زاده، (1400).
منابع:
- سازمان نقشه برداری کشوری، پایگاه نامهای جغرافیایی ایران:http://gndb.ncc.org.ir/.
- مرکز آمار ایران: https://www.amar.org.ir/.
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفت و گو با امین بازدار (فرهنگی بازنشسته). (27/04)
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفت و گو با خالد محمد بازدار و مشد محمد بازدار ( از ریشسفیدان روستا). (24/ 04).
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفت و گو با خالد محمد بازدار، رسول قره زاده و مشد محمد بازدار. (24/ 04).
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفت و گو با امین بازدار (فرهنگی بازنشسته). (24/ 04).
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفت و گو با رسول قره زاده (دهیارسابق). (09/08)
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفت و گو با رسول قره زاده (دهیارسابق). (24/ 04).
- قورخانچی، محمدعلی. (1360). نخبهی سیفیه. تهران: نشرتاریخ ایران.