مردم دره
مردم دره
Mardom Darre
روستایی در دهستان پالیزان، بخش مرکزی، شهرستان مراوهتپه، استان گلستان.
این روستا در 40 کیلومتری شمال شهرستان مراوهتپه، در طول جغرافیایی 37ً 9َ 56ْ و عرض جغرافیایی 38ً 3َ 38ْ و در ارتفاع 666 متری از سطح دریا قرار گرفته است.[1]
مردمدره از شمال به کشور ترکمنستان، از جنوب به ارتفاعات و روستای بسطامدره، از شرق به روستای آقلر و از غرب به ارتفاعات و روستای نارلی آجیسو متصل میشود.
فردی به نام شیخیداداری به همراه گروهی از اقوام نزدیک خود سال 1362ش، سکونت در این منطقه را اختیار نمودند. از بنیانگذران دیگر روستا میتوانیم به ساریپهلوان، آق محمد، صفر، تاج محمد و عاشر چارق اشاره کنیم.[2]
معماری بیشتر خانهها در این روستا سنتی و گِلی است. چند بنای آجری که شامل مدرسه، مسجد و منزل مسکونی است، در این روستا به چشم میخورد.
موقعیتهای جغرافیایی و اراضی اطراف روستا عبارتند از: دره قودنا، آرملی، قره انگرگ، آجیسو و در شمال به مرز کشور ترکمنستان محدود میشود. روستای مردمدره نزدیک مرز کشور ترکمنستان با ایران و در آخرین مسیر جادهی فرعی قرار دارد.
بر اساس دیدگاه ساکنان، دلیل نامگذاری روستا به این نام این است که در زمانهای گذشته شخصی به نام مردم، هنگام شکار در دره سقوط میکند و پس از این ماجرا، این منطقه را مردماوچان و بعدها مردمدره نامیده شد.
زبان روستاییان ترکمنی است. مسلمان، اهل سنت و حنفی مذهب هستند. اهالی این روستا ترکمن و از طایفهی داری- دالی، قزل و چاریق هستند. بزرگ طایفهی داری- دالی، خانباش[3] است. وامبری در تقسیم بندی طوایف ترکمن، گوکلانها را به ده گروه تقسیم نموده است. یکی از این گروهها قاییها هستند. براساس این تقسیم بندی، قاییها شامل تیرههای جانقوربانلی، ارققلی (ارککلی)، قزلآقینجیق، تکنجی بوق خوجه قودانا، لمققانیاس (قارناس) و داری هستند.[4]
دامداری و کشاورزی دو شغل غالب در این روستاست. گندم، جو، زیره، کنجد و هندوانه از محصولات کشاورزی این روستاست که در 600 هکتار زمین کشاورزی این روستا کاشته میشوند. نزدیک به صد و پنجاه راس گوسفند، هزار بُز و دویست راس گاو نزد دامداران این روستا نگهداری میشود.[5] درختان آلو، انجیر، انار، گردو، انگورو توت در حیاط خانههای روستاییان کاشته شده است.
آقآش، عروسی، عیدین قربان و فطر و یوور از مراسم رایج در این روستاست. بالاق دوزی، پرده دوزی، تاره دوزی، نمد مالی، نخ ریسی و تایخا نیز جزو صنایع دستی مرسوم بین زنان دختران این روستا شناخته میشود. شوله، قاتلاما، چلپک، قایشبلکه، مس سووا، سویتلیآش، چکدرمه، بورگ، اونآشی و قطاب چند نمونه از غذاهایی است که در این روستا طبخ میگردد. چورلنگ، گلیم پرچگ، آششیق، چلهکن و یوزگ در شمار بازیهای بومی و محلی این روستا به حساب میآید. یوزگ همچنان بین مردان و هنگام برپایی مراسم عروسی اجرا میگردد.[6]
از سال 1375ش به بعد، جمعیّت روستا به این صورت ثبت گردیده است: [7]
|
سال |
خانوار |
جمعیت |
|
1375 |
12 |
24 |
|
1385 |
26 |
108 |
|
1390 |
26 |
100 |
|
1395 |
46 |
172 |
سال 1370ش، نخستین مسجد این روستا با همکاری مردم ساخته شد. سال 1363ش، با حضور آموزگار نهضت سوادآموزی، آموزش در این روستا به جریان افتاد. برق (سال 1379ش) و آب لوله کشی شده دو مورد از امکاناتی است که در اختیار مردم این روستا قرار گرفته است. [8]
[1]. سازمان نقشه برداری کشوری.
[2]. داداری، (1400).
[3]. فلسفهی پیدایش نام خان باش این است که زمانی دو گرگ به از طایفهی داری- دالی حمله کردند و دو نفر موفق به کشتن گرگها شدند. پس از این اتفاق، در مراسم عروسی، خلعت و جایزهی خانباشی را به بزرگان این طایفه اهدا میکنند.
[4]. وامبری، (1374).
[5]. داداری ، (1400).
[6]. ارازی و داداری. (1400).
[7]. مرکز آمار ایران
[8]. ارازی و داداری. (1400).
منابع:
- سازمان نقشه برداری کشوری، پایگاه نامهای جغرافیایی ایران:http://gndb.ncc.org.ir/
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفت و گو با شیخی داداری (ریشسفید روستا). (30/07).
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفت و گو با طاهرارازی (فرهنگی بازنشسته) و شیخی داداری (ریشسفید روستا). (30/07).
- سایت مرکز آمار ایران: https://www.amar.org.ir/
- وامبری، آرمینیویس. (1374). سیاحت درویش دروغین در آسیای میانه (چاپ پنجم). ترجمه: فتحعلی خواجه نوریان. تهران: علمی و فرهنگی. ص 389.