مامایی
مامایی Māmāyi
روستایی در دهستان انجیرآب، بخش مرکزی شهرستان گرگان، استان گلستان.
این روستا در 5 کیلومتری شمال مرکز استان گلستان و در نقطهی 33ً 53َ °36 عرض و 51ً 23َ ° 54طول جغرافیایی واقع شده است. ارتفاع این روستا از سطح دریا (9-) متر است.[1]
مامایی از شمال به فرودگاه گرگان و روستای یامپی، از جنوب به روستای کریمآباد و شهرستان گرگان، از شرق به روستای محمدآباد و از غرب به روستای قلعهمحمود متصل شده است.
تپهای در نزدیکی این روستا وجود دارد که از سوی ساکنان روستا به نام «خروسآباد» خوانده میشود. بر اساس آنچه که از جستوجوهای کارشناسان باستانشناسی به دست آمده، پیشینهی این تپه به دورهی پیش از تاریخ و دورهی تاریخی میرسد. این تپه در بیست و پنجم خرداد ماه سال 1390ش، به شمارهی 30103 و با نام «تپه مامایی» در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.[2]
سال 1302ق، حکمی از طرف ساعدالدوله صادر شد تا اختلاف بین مالکان «اراضی مامایی» و «بانعمان» برطرف شود. در نتیجهی صدور این حکم بین دو طرف دعوا، مصالحه برقرار گردید.[3]
بر پایهی گزارشهای وکیلالدوله در دیماه 1292ش، میرزا علیاکبرخانِ گماشته سپهدار «اراضی مامایی» را به مدت سی سال به روسها اجاره داد.[4] لازم به یادآوری است که نامی از «روستای مامایی» در اسناد و گزارشهای قبل از حکومت پهلوی وجود ندارد و بر این اساس میتوانیم چنین برداشت کنیم که این روستا تا پیش از آغاز به کار این حکومت به صورت مستقل اداره نمیشد. زمینهای این منطقه تا پیش از ثبت مستقل شدن به اراضی مامایی مشهور بوده است.
هستهی نخست شکلگیری این روستا بر اساس گفتههای ساکنانش، در زمان پهلوی اول و با استقرار حدود 20 خانوار ترک زبان اهل آذربایجان به وجود آمد. این خانوادهها به دلیل کشمکشهای قبیلهای به این منطقه آمدند. سپس مهاجران سیستانی هم به این ناحیه وارد شدند. به تدریج این مهاجران ترک وسیستانی زمینهای کشاورزی روستاهای کریمآباد و زنگیان را خریداری نمودند.[5]
در سرشماری سال 1335ش، نامی از این روستا نیامده است. جمعیّت روستا از سال 1345ش، به بعد در دورههای مختلف سرشماری نفوس و مسکن ایران به این شرح است:[6]
|
سال |
خانوار |
جمعیت |
|
1335 |
* |
* |
|
1345 |
31 |
149 |
|
1355 |
53 |
240 |
|
1365 |
80 |
424 |
|
1375 |
92 |
482 |
|
1385 |
117 |
478 |
|
1390 |
129 |
496 |
|
1395 |
138 |
477 |
روستا در ناحیهای هموار و دشت قرار گرفته است.
خانههای مسکونی روستای مامایی در حاشیهی یک خیابان اصلی که از جنوب به شمال کشیده شده، ساخته شدهاند. این خانهها در سالهای اخیر نوسازی و بازسازی شدند.
ساکنان مامایی به زبان فارسی وگونهی سیستانی صحبت میکنند. مسلمان و شیعه مذهبند. بیشتر آنها کشاورزند. افرادی از این روستا دامدارند و یا در اماکن اداری و صنعتی فعالیت میکنند. نزدیک به 200 هکتار زمین کشاورزی در این روستا وجود دارد. گندم، باقلا و انواع سبزیجات از جمله محصولات کشاورزی روستاست. درختان مرکبات، هلو و آلو نیز به صورت محدود در این روستا کاشته شده است.
ترک زبانانی که نخستین ساکنان این روستا بودند به گرگان و مناطق دیگر مهاجرت کردند. در حال حاضر سیستانیها، جمعیّت ساکن در این روستا را تشکیل میدهند. نامهای خانوادگی نورانینیا، بزی، الله دادی، نوری و سنگچولی از مشهورترین نامهای خانوادگی این روستاست.
آب آشامیدنی لوله کشی، برق، گاز، جادهی آسفالت، تلفن، خانهی بهداشت، دبستان و دو باب مسجد، از جمله امکانات موجود در این روستاست. [7]
[1]. سازمان نقشه برداری کشور.
[2]. اداره کل میراث فرهنگی گلستان.
[3]. ستوده، (بیتا)، ص 477.
[4]. مقصودلو، (1363)، ص382
[5]. نورانینیا، (1400).
[6]. مرکز آمار ایران.
[7]. نورانینیا، (1400).
منابع:
- سازمان نقشه برداری کشور، پایگاه ملی نامهای جغرافیایی ایران. قابل دسترسی در: https://gndb.ncc.gov.ir
- ستوده، منوچهر، ذبیحی، مسیح. (بیتا). از آستارا تا استارباد.( جلد هفتم). تهران: انجمن آثار ملی. 703ص.
- مرکز آمار ایران. درگاه ملی آمار. نتیجه سرشماری نفوس و مسکن. قابل دسترسی از:https://www.amar.org.ir
- مرکز دانشنامهی گلستان. (1400). گفتوگو با موسی نورانینیا (دهیار روستای مامایی).(10/7).
- مقصودلو، حسینقلی. (1363). مخابرات استرآباد. (جلد اول و دوم). به کوشش: ایرج افشار و محمدرسول دریاگشت. تهران: نشر تاریخ ایران.1010ص.