چنارلی
چنارلی Čenārli
روستایی در دهستان شلمی، بخش گلیداغ، شهرستان مراوه تپه، استان گلستان.
این روستا در 30 کیلومتری جنوب مراوهتپه و در نقطهی 22ً 42َ °37 عرض و 33ً 51َ 55° طول جغرافیایی، واقع است.[1]
چنارلی نزدیک به دو کیلومتر جادهی فرعی دارد. نام پیشین آن فرح آباد بوده است و پس از آن به قلعه نو چنارلی تغییر نام داد و در نهایت نام چنارلی برای این روستا برگزیده شد.[2]
از آنجا که یک درخت کهن چنار در شرق روستا وجود دارد، روستا به چنارلی نامگذاری شد.
فردی به نام ارازمحمد آخوند از اجداد ساکنان کنونی روستا، حوزهی علمیهای را در چنارلی بنا کرد. بر اساس اسناد به جا مانده، این مکان سال 1306ش (1345ق)، بنا شده است.[3]
محمدایشان، فرزند ارازمحمد آخوند بعد از فوت پدر، مدیریت حوزه را به عهده گرفت.[4]
محمدایشان به همراه کوچکخان و قولجان ایشان، سال 1323ش، به دست روسها گرفتار و به سرنوشت نامعلومی دچار شدند.[5]
ساکنان روستای چنارلی، ترکمن هستند. آنها جزو طایفهی گوکلان و در حلقهی داغلی و قایی به شمار میآیند. زبان آنها ترکمنی است. مسلمان، اهل سنت و حنفی مذهب هستند. وامبری در کتاب سیاحت درویش دروغین گوکلانها را به ده طایفهی چاقر، بیگدلی، قایی، قرهبالکان (قره بالقان)، قوروق، بایندر، گرقز(گرکز)، یانگاق (یانقاق)، زن گریق و آج درویش (آی درویش) تقسیمبندی کرده و طایفهی قایی را شامل تیرههای جان قوربانلی، ارققلی(ارکک لی)، قزل آقینجیق، تکنجی بوقخوجه قودانا، لمق قانیاس (قارناس) و داری میداند.[6] اهالی روستا از تیرههای آلاتلپک، چالا، سرگین، طوپان، گار، قره داشلی، آقجا میباشند.
کشاورزی پیشهی اصلی مردم روستاست. گندم، جو، هندوانه و کنجد چند محصولی است که در حدود 600 هکتار زمین کشاورزی این روستا کاشته میشود. حدود 600 راس گوسفند، 120 راس بُز و 200 راس گاو در این روستا نگهداری میشود. درختان آلو، انجیر، انار، گردو و انگور به صورت محدود در حیاط خانههای روستاییان وجود دارد. پرورش کرم ابریشم نیز در بین روستاییان رواج دارد. جنگلی از درختان کاج گردشگاهی را برای روستاییان فراهم کرده است.[7] پرورش ماهی در بند خاکی، پرورش زنبور عسل، پرورش قارچ، جوجهی محلی و بوقلمون، تعمیرگاه درب و پنجره سازی، تعمیر ماشین آلات کشاورزی و موتورسیکلت، جوشکاری، روغن کشی آفتابگردان و کُنجد و تعمیرلوازم خانگی از دیگر حرفههای موجود در بین مردم روستاست.[8] عروسی، عیدین قربان و فطر، یوورو آق آش مراسم رایج در بین روستاییان است. در این روستا برنامههای آیینی متداولی وجود دارد که به صورت منظّم برگزار میشود. از جملهی آنها میتوانیم به مراسم آغیرچهارشنبه، مراسم فارغ التحصیلی طلاب، مراسم مولودی خوانی به مناسبت میلاد رسول اکرم (ص)، ختم قرآن در شب بیست و یکم ماه مبارک رمضان، ختم خوجه پس از اقامهی نماز عشا در شبهای جمعه، قرائت سورهی یاسین پس از اقامهی نماز صبح، اعتکاف در ده روز آخر ماه مبارک رمضان، برنامهی پذیرایی از نمازگزاران پس از اقامهی نماز جمعه با غذای مخصوص محلی به نام اون آشی اشاره کنیم. درست کردن پشتی، نمدمالی و درست کردن تایخا، بالاق دوزی، پرده دوزی، تاره دوزی و نخ ریسی از صنایع دستی مرسوم بین زنان و دختران روستاست. قاتلاما، چلپک، قایش بلکه، مس سووا، سویت لی آش، چکدرمه، بورگ، اون آشی و قطاب نیز چند نمونه از غذاهایی است که در این روستا به صورت مرسوم طبخ میشود.
قاجر، چورلنگ، گلیم پرچگ، آششیق، آلتاق داش، چله کن و یوزگ از بازیهای بومی رایج این روستاست.[9]
آمار جمعیتی این روستا بر اساس سرشماری رسمی کشور از سال 1355ش، به این شرح است:[10]
|
سال |
خانوار |
جمعیت |
|
1335 |
* |
* |
|
1345 |
* |
* |
|
1355 |
51 |
247 |
|
1365 |
62 |
578 |
|
1375 |
63 |
425 |
|
1385 |
105 |
806 |
|
1390 |
169 |
887 |
|
1395 |
226 |
922 |
ساخت حوزهی علمیه و نخستین مسجد روستا سال 1349ش، آغاز شد. هم اکنون در این حوزهی علمیه 120 نفر طلبه مشغول فراگیری علوم دینی هستند.
نخستین مدرسهی روستا را محمدایشان حدود سال 1322ش، با همکاری اهالی و به صورت غیردولتی راه اندازی نمودند. سال 1336ش، با حضور معلمی رسمی در محل سکونت قبلی مدرسهای دولتی ساخته شد. شرکت تعاونی روستایی، گاز، برق، مرکز جامع سلامت (1399ش)، کلنگ زنی اورژانس هوایی (مهرماه 1400ش)، آب لولهکشی، نانوایی، جادهی آسفالت، تلفن خانگی، دفترخدمات ارتباطی، پست بانک، خانهی بهداشت، مرکز مخابرات و سالن ورزشی از امکاناتی است که در حال حاضر در این روستا وجود دارد.[11]
[1]. سازمان نقشه برداری کشور.
[2]. حمیدی، (1400).
[3]. ارازی، (1400).
[4]. قلیچی، (1391)، ص 49.
[5]. قلیچی، (1391)، ص 26.
[6]. وامبری، (1374)، ص 389.
[7]. طاهر ارازی، مختوم ارازی، حمیدی و محمدی، (1400).
[8] امید اولیایی، (1400).
[9]. مختوم ارازی و عبدالکریم حمیدی، (1400).
[10]. مرکز آمار ایران.
[11]. مختوم ارازی و حمیدی، (1400). نیز اولیایی، (1400).
منابع:
- با حساب https://www.bahesab.ir/map/geographic
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفت و گو با طاهر ارازی. (30/7).
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفت و گو با عبدالحمید حمیدی. (30/7).
- قلیچی، بای محمد.(1391) داغ باکول لری. گرگان: انتشارات مختومقلی فراغی.
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفت و گو با تاجالدین محمدیان. (07/08)
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفت و گو با مختوم ارازی و عبدالکریم محمدی. (30/7).
- فجوری، ستاربردی. (1400). گفت و گو با امید اولیایی (08/08).
- مرکز آمار ایران. https://www.amar.org.ir
- وامبری، آرمینیوس. (1374). سیاحت درویش دروغین در خانات آسیای میانه (چاپ پنجم). ترجمه: فتحعلی خواجه نوریان. تهران: علمی و فرهنگی.