ارکلی

ارکلی              arkli       

روستایی واقع در دهستان شلمی، بخش گلیداغ شهرستان مراوه‌‏تپه، استان گلستان.

 روستا به نام‌های «ارگ» و «ارگلی» نیز خوانده می‌شود.

این روستا در 43 کیلومتری جنوب شهرستان‌ مراوه‌تپه و‌ در طول جغرافیایی 55 درجه و 54 دقیقه و 20 ثانیه و عرض جغرافیایی 37 درجه و 40 دقیقه و 58 ثانیه قرار دارد. ارتفاع روستا‌ از سطح دریا، 650 متر است.[1]

این روستا از شمال به روستای‌آلتی‌آغاچ، از جنوب به روستای‌ عرب‌لاله‌گون، از شرق به آق‌امام و از غرب به قرناوه‌علیا منتهی می‌شود. در قسمت انتهایی جاده، قرناوه قرار دارد و پس از آن روستایی در این مسیر به چشم نمی‌آید.

حدود سال 1315ش، دو تن با نام‌های یاخشی‌حاجی و قوبی‌حاجی، ‌به قصد چرای دام از روستای «عرب لاله گون» به این نقطه کوچ کردند و ماندگار شدند. در حال حاضر، در این روستا 40 خانوار و 230 نفر جمعیت زندگی می‌کنند.

معماری و بافت خانه‌های روستا به شکل سنتی است. تعدادی خانه‌ی گِلی هم در روستا وجود دارد. در سال‌های اخیر، ساختمان‌هایی با آجر نیز در روستای ارکلی، ساخته شده است. پشت بام ساختمان‌های جدید، با ایرانیت و ایزوگام پوشیده شده است. ارکلی روستایی کوچک است که در طول دره و در خیابان اصلی قرار دارد.[2]

موقعیت‌های جغرافیایی و زمین‌های اطراف روستا عبارتند از: ساقّرقایا (واقع در شرق روستا)، مرگن کو (واقع در شرق روستا)، پورسی کو (واقع در شمال شرقی روستا)، آرالیق آدا (واقع در شمال غربی روستا)، گونی (واقع در غرب روستا)، قاراکو (واقع در جنوب غربی روستا)، ساری قایا (واقع در جنوب روستا)، آرم یری (واقع در شمال شرقی روستا)، کومه لی (واقع در شمال روستا)، کوله آدا (واقع در شمال غربی روستا)، دولی دره (واقع در شمال غربی روستا) و ... .[3]

درباره‌ی پیشینه و دلیل نامگذاری روستا، گفتار قابل استنادی، در دسترس نیست. هر چند ساکنان روستا، به چند مورد اشاره داشته‌اند.

نمونه‌هایی از این شواهد عبارتند از: آثار باستانی و تاریخی به نام «پاشا سوممی» که در جنوب روستا قرار دارد که بر اساس گفته‌های بومیان، این ناحیه، اقامتگاه پادشاهی بود که ارگ (قلعه‌‏ای)، درقلمرو خود ساخت و با گذشت زمان، نام ارگ بر این ناحیه، ماندگار شد. دلیل دیگر در نامگذاری روستا به ارگ، وجود باغ‌های زردآلو در روستاست. ترکمن‌ها به زردآلو «ارگ» می‌گویند. قول دیگر، به شخصی به نام ارگ اشاره می‌کند که زادگاهش در همین روستاست و بعدها به روستای آق امام مهاجرت کرد.[4]                                      

اهالی روستا ترکمن، از طایفه‌ی گوکلان و نژاد قرناس (اتوز اویلی) هستند. با زبان ترکمنی صحبت می‌کنند. مسلمان، اهل سنت و پیرو مذهب حنفی می‌باشند. قورخانچی، هنگام تقسیم بندی طوایف ترکمن، گوکلان‌ها را به دو گروه حلقه داغلی و دودرغه تقسیم کرده و در گروه حلقه داغلی، قرناس‏ها را از طایفه‌ی غائی، گروه حلقه داغلی، برمی‌شمرد.[5] بیشتر ساکنان روستا، دامدارند. شمار دام‌های روستاییان، حدود 1200 راس گوسفند، 400 راس بُز و 130 راس گاو است.

 در حیاط منازل روستاییان، درختانی همچون آلو، انجیر، انار، گردو، انگور و ... ، کاشته می شود.[6]

شغل دوم روستاییان، کشاورزی است. حدود یکصد هکتار زمین با قابلیّت کشاورزی در روستا وجود دارد. محصولاتی مانند گندم، آفتابگردان، هندوانه و .... ، در این زمین‌ها، به عمل می‌آید.

در روستای ارکلی، آیین‌های عروسی، عید قربان و فطر، آق آش و ... ، همچون دیگر ترکمن ها، برگزار می‌گردد.

صنایع دستی رایج در بین زنان و دختران عبارت است از: پشتی، بالاق دوزی، تاره‌بافی، نمد مالی و... . تاره‌بافی و تهیه‌ی پارچه‌های ابریشمی در کارگاه‌های کوچک خانگی، رایج است.

غذاهای محلی عبارتند از: چکدرمه، بورگ، قایش، اون آشی، قطاب و ... . بازی‌های بومی و محلی چورلنگ، گلیم پرچگ، آششیق و ...، که در گذشته مرسوم بود، امروزه به صورت بسیار کمرنگ، دیده می‌شود. در این روستا نانوایی وجود ندارد و اهالی و بانوان روستا، نان مورد نیاز خود را، در تنورهای کوچک و خانوادگی، طبخ می‌کنند.[7] تا پیش از سال 1375ش، نام روستا، در سرشماری نفوس و مسکن ایران نبود. بعد از این سال آمار جمعیتی روستا به این شرح است:[8]

پیش از انقلاب، مدرسه‌ای در این روستا نبود و دانش‏آموزان برای تحصیل به روستای عرب لاله‏گون می‌رفتند. پس از انقلاب، آموزش در روستا با نهضت سوادآموزی آغاز شد. روستا شبکه‌ی آب، برق، گاز و جاده‌ی آسفالت دارد. حدود سال 1360ش، نخستین مسجد روستا، راه‌اندازی شد. به دلیل خویشاوندی ساکنان روستای ارکلی با ساکنان عرب لاله گون، تردّد ساکنان بین این دو روستا، زیاد است.[9] 

منابع: