کریم آباد

کریم آباد       Karim Abad

روستایی در دهستان انجیراب، بخش مرکزی شهرستان گرگان، استان گلستان.

این روستا در یک کیلومتری شمال غرب مرکز استان و در نقطه‌ی 19ً 52َ °36 عرض و 45ً  24َ °54  طول جغرافیایی واقع شده‌  و ارتفاع آن از سطح دریا 23 متر است.[1]

‏ کریم ‏آباد از شمال به فرودگاه گرگان و روستای یامپی، از جنوب به  شهر گرگان، از شرق به روستای امیرآباد و از غرب به روستاهای مامایی، اوجابن و زنگیان، منتهی می‌شود.

بر اساس گفته‌های ساکنان کهنسال روستا، پیش از این، ساکنان این آبادی، در شمال روستای فعلی می‌زیستند و روستاییان دست کم دو نوبت، سکونت‌گاه خود را جا به جا کرده‌اند و در نهایت در نقطه‌ی کنونی، ماندگار شدند. «بهلول‏‌آباد»، نامی است که روستاییان، مکان پیشین سکونت خود را، با آن می‌شناختند.[2] در وقف‌نامه‌ی خواجه مظفر بیتکچی، مربوط به سال 919 ق، بهلول‏ آباد، در غرب قریه‌ی عراقی‏‌محله و در نزدیکی قریه‌ی اوجابن، به ثبت رسیده است.[3] همچنین در وقف‏نامه‌ای دیگر، که تصدیق ‏نامچه‌ی آن در سال 1097ق، به تایید دیوان صدرات رسیده، روستای بهلول آباد برای مدرسه‌ی عمادیه، وقف شده است.[4] نام کریم‏‌آباد در منابع تاریخ محلی، از میانه‌های دوره‌ی قاجار، به چشم می‌خورد.                                   

امام‏زاده‏ای‏ با نام «امامزاده محسن» در این روستا قرار دارد و در کنار این امام‎زاده، قبرستانی از دوره‌های گذشته باقی مانده است. تاریخ نوشته شده بر روی برخی از سنگ قبرها، به دوره‌ی صفوی، باز می‌گردد.[5] 

میرزا ابراهیم در گزارش سفر خود به شمال ایران در سال‏های1276-1277، کریم‏ آباد را روستایی از بلوک سدن رستاق، دانسته است.[6] 

کتابچه‌ی نفوس استرآباد، در سال 1276ق،  آمار جمعیت کریم‏ آباد را 25 خانوار و 126 نفر نوشته است. ترکیب جمعیت آن به این شرح ثبت شده است: مرد زن دار 25 نفر، زن شوهردار 14 نفر.[7] 

ملکونف، جهانگرد روس، در سال1277ق، به شمال ایران، سفر کرد. او از «کریم ‏آباد»، به عنوان یکی از روستاهای بلوک سدن رستاق نام برده ‌است.[8]

رابینو، نماینده‌ی رسمی دولت بریتانیا در ایران،  درگزارش سفر خود به استرآباد در سال1288ق،  به مسیر حرکتش از استرآباد به آق‏‌قلعه اشاره می‏‌کند و می‌گوید از کنار امامزاده کریم ‏آباد گذشته است.[9] همچنین، او کریم ‏آباد را، یکی از آبادی‏‌های بلوک استرآباد رستاق، می‌خواند.[10]                                            

وضعیت روستا در گزارش سال 1296ق، اینگونه ثبت شده است: «اربابی است.از سادات شهری.آب مشروب از قنات. تعداد نفوس آن 116 نفر است»[11]

در گزارش‌های وکیل‏ الدوله، که به حوادث اواخر قاجار پرداخته، به درگیری‌های پی در پی اهالی این روستا با مهاجمان ترکمن، اشاره شده است.[12]

 کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران که در اوایل پهلوی اول منتشر شد، این روستا را جزو حومه‌ی بخش مرکزی گرگان، با  200 سکنه، به حساب آورده است. مذهب اهالی تشیّع و پیشه‌ی آنها زراعت و گله‌‏داری بود. محصولاتی همچون برنج و دیگر غلات در روستا کشت می‌شد. قنات مهمترین منبع فراهم کننده‌ی آب روستا به حساب می‌آمد. زنان روستا به بافتن پارچه‌های ابریشم و کرباس مشغول بودند.[13]

آمار جمعیت روستا، در دوره‌های مختلف سرشماری نفوس و مسکن ایران به این شرح است:[14]

روستا در ناحیه‌ا‌‏ی هموار و دشت قرار دارد.

در سال‏های اخیر، خانه‌های روستاییان با مصالح نوین، نوسازی یا بازسازی شده‌اند. نخستین سکونت‏گاه روستاییان، تقریبا در مرکز روستا قرار گرفته و به «کهنه یورت» معروف است. جز چند خانه‌ی قدیمی بازمانده از عصر پهلوی و یک آب انبار، دیگر خانه‏های روستا، با مصالح جدید نوسازی شده‏اند. بیشترین پیشروی روستا در این سال‌ها، به سمت جنوب، یعنی مسیر جاده‌ی اصلی، می‌باشد.

بخش جنوبی روستا، سکونت‌گاه اهالی بومی، بالامحله، خوانده می‌شود و بخش شمالی روستا که محل سکونت سیستانیان مهاجر است، به پایین محله، مشهور شده است.                   

زمین‌های کشاورزی کریم‏‌آباد در جهات مختلف، نام‌های مخصوص به خود را دارند. زمین‏های جنوب نقیب‏‌آباد،  بخشی از اراضی شمال «میان‏‌نُر» و بخش دیگر «ترکمن‏‌خیابان» و بخش دیگر «کماس» ، نامیده می‌شوند. اراضی شرق روستا را«شیرکِش» و اراضی غرب را «قسر وال»، می‌خوانند. به اراضی جنوبی که مسیر ورودی روستاست، «انجیر‏غصه خور» ، می‌گویند. روستاییان به زبان فارسی صحبت می‏‌کنند و مسلمان و شیعه هستند. بیشتر آنان کشاورزند و عدّه‌ی کمتری به دامداری و کار در محیط‌های اداری و صنعتی، اشتغال دارند. کشاورزان کریم‏‌آباد در زمین‏های کشاورزی روستا که حدود 550 هکتار است، محصولاتی مانند گندم، برنج، جو، باقلا و صیفی‏‌جات، کشت می‏‌کنند. در چند سال‏ اخیر بخشی از زمین‏های روستا به کشت گلخانه‌ای اختصاص یافته است.

در این گلخانه‌ها، انواع صیفی‏‌جات، سبزیجات و قارچ، پرورش می‌یابد. همچنین کشت نعناع فلفلی در کریم‌‏آباد رونق گرفته و جزو روستاهای پیشتاز در تولید این محصول است.

از نام‌های خانوادگی پرجمعیت روستا می‌‏توانیم به کریم‏‌آبادی، حمزه‌‏نژاد، مازندرانی، جانعلی‌‏نژاد و بامری اشاره کنیم.

در دوران پهلوی، خانواده‌‏های خواجه‏‌محمودی، زنجانی و جمال‌زایی از سیستان و بلوچستان به این منطقه مهاجرت کردند و در کریم‏‌آباد ساکن شدند.

کریم‏‌آباد از امکانات زیربنایی همچون آب آشامیدنی لوله کشی، برق، گاز، جاده آسفالت و تلفن بهره‌مند است. خانه‌ی بهداشت، مدرسه ابتدایی و راهنمایی، مسجد، حسینیه، زینبیه، فاطمیه و سالن ورزشی در روستا بنا شده است. همچنین استادیوم 5 هزارنفری ورزشی گرگان در محدوده‌ی شمالی این روستا، قرار دارد.

مردم روستا در پیروزی انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی ایران و عراق همچون سایر ایرانیان نقش داشتند. هفده نفر از جوانان روستا در جنگ ایران و عراق، به شهادت رسیدند.[15]

منابع:

• ذبیحی، مسیح. (1363). گرگان نامه. تهران: انتشارات بابک. 296ص.
• رابینو، هـ ل. (1365). مازندران و استرآباد. (چاپ سوم). ترجمه: غلامعلی وحید مازندرانی. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی. 371 ص.
• سازمان نقشه برداری کشور، پایگاه ملی نام‏های جغرافیایی ایران. قابل دسترسی در: https://gndb.ncc.gov.ir
• ستوده، منوچهر، ذبیحی، مسیح. (بی‏تا). از آستارا تا استارباد.(جلد ششم). تهران: انجمن آثار ملی. 722ص.
• فرهنگ جغرافیایی ایران. (1329). (جلد سوم، استان دوم). تهران: دایره جغرافیایی ارتش. 332 ص.
• قورخانچی، محمدعلی. (1360). نخبه سیفیه. به کوشش: منصوره اتحادیه و سیروس سعدوندیان. تهران: نشر تاریخ ایران. 153ص.
• مرکز آمار ایران. درگاه ملی آمار. نتیجه سرشماری نفوس و مسکن. قابل دسترسی در:https://www.amar.org.ir
• مرکز دانشنامه‌ی گلستان. (1400). گفت و گو با محمد علی حمزه‏نژاد، دهیار روستا. (10/7).
• معطوفی، اسدالله. (1387). سنگ مزارها و کتیبه های تاریخی گرگان و استرآباد. تهران: حروفیه. 1287ص.
• مقصودلو، حسینقلی. (1363). مخابرات استرآباد. (جلد اول و دوم). به کوشش: ایرج افشار و محمدرسول دریاگشت. تهران: نشر تاریخ ایران. 1010ص.
• ملکونف. (1364). سفرنامه ملگونف به سواحل جنوبی دریای خزر. تصحیح و ترجمه: مسعود گلزاری. تهران: دادجو.
• میرزا ابراهیم. (1355). سفرنامه استرآباد و مازندران و گیلان. به کوشش: مسعود گلزاری. تهران: بنیاد فرهنگ ایران. 334ص.