والش آباد

والش‌آباد         Vālešābād

روستایی در دهستان قرق، بخش بهاران شهرستان گرگان، استان گلستان.

این روستا در16 کیلومتری شرق مرکز استان و در نقطه‌ی  45ً 51َ °36 عرض و 33ً  37َ °54 طول جغرافیایی واقع شده‌ است. ارتفاع روستا از سطح دریا، 91 متر است.[1]

‏والش‏ آباد از شمال به روستای تقی‏ آباد، از جنوب به جنگل، از شرق به روستای تقرتپه و از غرب به روستای آهنگرمحله، منتهی می‌شود.

نام این روستا در برخی منابع به شکل «ولش ‏آباد» و «ولاش‏ آباد» هم آمده است.

برخی اسناد تاریخی مانند وقف‌نامه‌ی سادات شیرنگی به سال 989ق، نام این آبادی را به صورت «ولاش‏‌آباد» و «ولاش‌‏باغ»[2] ثبت کرده‌اند. در سندی به جامانده از سال 1136ق، که مرزهای قریه‌ی مرزنکلاته را تعیین نموده، نام این قریه با عنوان مزرعه «ولاش‌‏باغ»، ثبت شده است.[3]

در گزارش سفر میرزا ابراهیم به شمال ایران بین سال‏های1276-1277، «ولاش‏‌آباد» به عنوان یکی از روستاهای بلوک پنجم، یعنی استرآباد رستاق محسوب شده است.[4] 

در گزارشی که به سال 1276ق، تنظیم گردیده، این روستا به صورت «ولاش‌‏آباد» به ثبت رسیده و 35 خانوار و 150 نفر جمعیت دارد. ترکیب جمعیت روستا به این شرح می‌باشد: مرد زن دار 35 نفر، زن شوهردار 35 نفر، مرد بی‌زن 23 نفر، زن بی‌شوهر 10 نفر، پسر صغیر21 نفر، دختر کبیر 11نفر و دختر صغیر 15 نفر.[5]

ملکونف، جهانگرد روس، در سال1277ق، به شمال ایران سفر کرد. او «ولاش‌‏آباد» را یکی از روستاهای بلوک استرآباد رستاق در ایالت استرآباد به شمار آورده ‌است.[6]

رابینو، نماینده‌ی رسمی دولت بریتانیا در ایران، در سال1288ق، به استرآباد سفر کرد و این آبادی را به صورت «تالی‏‌بو» یا «ولاش‌‏آباد»، نام برد و آن را یکی از آبادی‏های بلوک استرآباد رستاق، معرفی کرد.[7]

دیگر منابع رسیده از اواخر قاجار، این روستا را «والش‌‏آباد»، مشهور به «طالبو» ذکر کرده‏‌اند.[8]

وضعیت این روستا در گزارش سال 1296ق، این‌گونه ثبت شده است: «ولش آباد ـ اربابی است. مالکینش نواب اشرف والا عبدالله میرزا و ورثه مرحوم عباس خان و سادات شیرنگی شهری. آب مشروب از چشمه و قنات است. سه رشته. تعداد نفوس 91 نفر است»[9]

گزارش‌های وکیل‏‌الدوله از درگیری‌های اهالی روستا با مهاجمان ترکمن، خبر می‌دهد.[10]

کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران که در اوایل پهلوی اول منتشر شد، این آبادی را جزو روستاهای دهستان استرآباد رستاق، بخش مرکزی گرگان با 160سکنه، معرفی می‌کند. مذهب اهالی تشیّع و پیشه‌ی آنها زراعت و گله‏‌داری بود. محصولاتی همچون برنج و دیگر غلات وتوتون سیگار در روستا کشت می‌شد. قنات مهمترین منبع فراهم کننده‌ی آب روستا به حساب می‌آمد. زنان روستا به بافتن پارچه‌های ابریشمی و کرباس مشغول بودند.[11]

آمار جمعیت این آبادی در دوره‌های مختلف سرشماری نفوس و مسکن ایران به این شرح است:[12]

روستا در ناحیه‌ا‌‏ی هموار و دشت قرار دارد.

خانه‌های روستا در سال‏های اخیر  با مصالح نوین بازسازی شده‌اند‏ و  اکنون اثری از بافت و خانه‌‏های قدیمی بر جای نیست. بیشترین پیشروی روستا در این سال‌ها به سوی شمال و غرب یعنی مسیر جاده‌ی اصلی روستا، بوده ‌است. ساکنان والش‏‌آباد، روستای خود را به محلات بالاسرا (غرب روستا)، و پایین سرا (شرق روستا) تقسیم می‏کنند.

روستاییان به زبان فارسی صحبت می‏‌کنند، مسلمان و شیعه مذهبند، بیشتر آنها کشاورزند و برخی به دامداری و برخی هم به کار در اماکن اداری و صنعتی، اشتغال دارند. کشاورزان والش‏‌آباد در زمین‏های کشاورزی روستا که حدود 600 هکتار است، محصولاتی همچون برنج، گندم، سویا، توتون و ذرت کشت می‏‌کنند.

از نام‌های خانوادگی پرجمعیت روستا می‌‏توانیم به کرد والش‏‌آبادی، گل‏بینی، خاندوزی، تجری، رضایی، زرفشان و حسین نسب اشاره کنیم. والش‌‏آباد از امکانات زیربنایی همچون آب آشامیدنی لوله کشی، برق، گاز، جاده آسفالت و تلفن بهره‌مند است. در این روستا، خانه‌ی بهداشت، دبستان ، مسجد، فاطمیه و شرکت تعاونی ساخته شده است.

مردم روستا در پیروزی انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی همچون سایر ایرانیان حضور داشتند. نه نفر از جوانان روستا در جنگ ایران و عراق به شهادت رسیدند.[13]

منابع:

• خاندوزی، حسن. (30/5/1400). (دهیار روستای والش‏آباد). مصاحبه با مرکز دانشنامه‌ی گلستان.
• ذبیحی، مسیح. (1363). گرگان نامه. تهران: انتشارات بابک. 296ص.
• رابینو،هـ ل. (1365). مازندران و استرآباد.(چاپ سوم). ترجمه: غلامعلی وحید مازندرانی. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی. 371ص.
• سازمان نقشه برداری کشور، پایگاه ملی نام‏های جغرافیایی ایران. قابل دسترسی در: https://gndb.ncc.gov.ir
• ستوده، منوچهر، ذبیحی، مسیح. (بی‏تا). از آستارا تا استارباد.(جلد ششم). تهران: انجمن آثار ملی. 722ص.
• ستوده، منوچهر، ذبیحی، مسیح. (بی‏تا). از آستارا تا استارباد.(جلد هفتم). تهران: انجمن آثار ملی.703 ص.
• فرهنگ جغرافیایی ایران. (1329). (جلد سوم، استان دوم). تهران: دایره جغرافیایی ارتش. 332 ص.
• قورخانچی، محمد علی. (1360). نخبه سیفیه. به کوشش منصوره اتحادیه و سیروس سعدوندیان. تهران: نشر تاریخ ایران. 153ص.
• مرکز آمار ایران. درگاه ملی آمار. نتیجه سرشماری نفوس و مسکن. قابل دسترسی در:https://www.amar.org.ir
• مقصودلو، حسینقلی. (1363). مخابرات استرآباد. (جلد اول و دوم). به کوشش: ایرج افشار و محمدرسول دریاگشت. تهران: نشر تاریخ ایران.1010ص.
• ملکونف.(1364). سفرنامه ملگونف به سواحل جنوبی دریای خزر. تصحیح و ترجمه: مسعود گلزاری. تهران: دادجو.
• میرزا ابراهیم. (1355). سفرنامه استرآباد و مازندران و گیلان. به کوشش: مسعود گلزاری. تهران: بنیاد فرهنگ ایران. 334ص.