فیض آباد

فیض ‏آباد         Feyzābād

روستایی در دهستان استرآباد جنوبی، بخش مرکزی شهرستان گرگان، استان گلستان.

این روستا در سه کیلومتری شرق مرکز استان و در نقطه‌ی 8ً  51َ °36 عرض و 54ً  29َ °54 طول جغرافیایی قرار دارد. ارتفاع این روستا از سطح دریا 83 متر است.[1]

‏ فیض‏آباد از شمال به روستای رستم‌کلاته، از جنوب به اتوبان گرگان ـ گنبد، از شرق به روستای سیاهتلو و از غرب به روستای ولیک‏‌آباد، متصل شده است.

 میرزا ابراهیم بین سال‏های1276-1277ق، به شمال ایران سفرکرد. مطابق نوشته‌های او در سفرنامه‌اش، فیض ‏آباد، یکی از روستاهای بلوک پنجم، یعنی استرآباد رستاق می‌باشد.[2]             

جمعیت روستا در سال 1276ق، 30 خانوار و 136 نفر بود. ترکیب جمعیت فیض ‏آباد به این شرح، ثبت شده است: مرد زن دار 30 نفر، زن شوهردار 35 نفر، مرد بی‌زن 11 نفر، زن بی‌شوهر 6 نفر، پسر صغیر26 نفر، دختر کبیر 10 نفر و دختر صغیر 18 نفر.[3]

ملکونف، جهانگرد روس، در سال1277ق، سفری به شمال ایران داشت. او فیض ‏آباد را یکی از روستاهای بلوک استرآباد رستاق ایالت استرآباد دانسته ‌است.[4]

رابینو، نماینده‌ی رسمی دولت بریتانیا در ایران، در سال1288ق، از استرآباد دیدار کرد. او فیض‏ آباد را جزو آبادی‏‌های بلوک استرآباد رستاق، برشمرده است.[5]

وضعیت روستا در گزارش سال 1296ق، اینگونه ثبت شده است: «آب مشروب از قنات است. ملکش اربابی است از علی خان آقا، تعداد نفوس آن 59 نفر است»[6]

خانه‌ی اربابی علی‏خان جرجانی از بناهای به جای مانده‌ی دوره‌ی قاجار، همچنان در این روستا پابرجاست. این بنا، در تاریخ 22/8/1386 به نام خانه‌ی حاج عباس کریمی، مالک کنونی عمارت، با شماره‌ی 20040، در فهرست آثار ملی ایران، ثبت شده است.[7]                                      

در گزارش سال 1287ش، فیض ‏آباد، قریه‌ی شخصی صمصام لشکر، بوده است.[8]

همچنین در سال‌های پایانی حکومت قاجار، این روستا، مانند دیگر مناطق استرآباد، با هجوم  ترکمن‏ها، درگیر بوده است.[9]

 کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران که در اوایل پهلوی اول منتشر شد، این آبادی را جزو روستاهای دهستان استرآباد رستاق، بخش مرکزی گرگان، با 186 سکنه، شناسانده ‌است. مذهب اهالی تشیّع و پیشه‌ی آنها زراعت و گله‌‏داری بود. محصولاتی مانند برنج و سایر غلات وتوتون سیگار در روستا کشت می‌شد. قنات، مهم‌ترین منبع فراهم کننده‌ی آب روستا به حساب می‌آمد. زنان روستا به بافتن پارچه‌های ابریشمی، نخ و کرباس مشغول بودند.[10]

آمار جمعیت روستا در دوره‌های مختلف سرشماری نفوس و مسکن ایران به شرح زیر است:[11]

روستا در ناحیه‌‏ای هموار و دشت قرار گرفته است.

خانه‌های روستا در سال‏های اخیر نوسازی و با مصالح نوین بازسازی شده است. به جز عمارت یاد شده در سطرهای پیش، اثری از بافت و خانه‏‌های قدیمی بر جای نیست. بیشتر پیشروی روستا در سالهای اخیر،  به سوی جنوب و مسیر جاده‌ی اصلی است. ساکنان فیض ‏آباد، روستای خود را به دو بخش بالا محله (جنوب روستا) و پایین محله (شمال روستا) تقسیم می‏‌کنند. در دهه‌های چهل و پنجاه شمسی، چند باب خانه‌ی سازمانی برای سیستانیانی که برای کار روی زمین‏های کشاورزی مالکان، به این منطقه مهاجرت کرده بودند، ساخته شد. اهالی روستا، امروزه،  این محله را، «سازمان»، می‌نامند.

روستاییان به زبان فارسی صحبت می‏‌کنند. مسلمان و شیعه مذهبند. بیشتر آنان کشاورزی می‌کنند و شمار اندکی نیز به دامداری و کار در اماکن اداری و صنعتی اشتغال دارند. کشاورزان فیض ‏آباد در زمین‏های کشاورزی روستا که حدود 100 هکتار است، محصولاتی همچون برنج، گندم، جو و سویا کشت می‏‌کنند.

از نام‌های خانوادگی پرجمعیت روستا می‌‏توانیم به کرامتی، کریمی، ملک، قاسمی و فیض‌‏آبادی اشاره کنیم. در دهه‌‏های اخیر، افرادی از سیستان و بلوچستان به روستا مهاجرت کرده و در آنجا ساکن شدند. از اسم‌های بومی نامگذاری شده برای زمین‌های اطراف روستا، می‌توانیم به «انجیرچشمه» در غرب و «طوقه» در شمال روستا اشاره کنیم.

فیض‌‏آباد از امکانات زیربنایی مانند آب آشامیدنی لوله کشی، برق، گاز، جاده‌ی آسفالت و تلفن بهره‌مند است. خانه‌ی بهداشت، دبستان، مسجد و فاطمیه در روستا بنا شده است.

مردم روستا در پیروزی انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی ایران و عراق در کنار دیگر ایرانیان نقش داشتند. چهار تن از جوانان روستا در جنگ ایران و عراق به شهادت رسیدند.[12]

منابع:

• اداره‌ی کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، فهرست آثار ثبت ملی ایران.
• ذبیحی، مسیح. (1363). گرگان نامه. تهران: انتشارات بابک.296ص.
• رابینو، هـ ل.(1365). مازندران و استرآباد.(چاپ سوم). ترجمه: غلامعلی وحید مازندرانی. تهران: شرکت انتشارا علمی و فرهنگی. 371ص.
• سازمان نقشه برداری کشور، پایگاه ملی نام‏های جغرافیایی ایران. قابل دسترسی در: https://gndb.ncc.gov.ir
• فرهنگ جغرافیایی ایران. (1329). (جلد سوم، استان دوم). تهران: دایره جغرافیایی ارتش. 332 ص.
• قورخانچی، محمد علی. (1360). نخبه سیفیه. به کوشش: منصوره اتحادیه و سیروس سعدوندیان. تهران: نشر تاریخ ایران. 153ص.
• کرامتی فیض‏آبادی، مقداد. (6/6/1400)، (دهیار روستای فیض‏آباد).گفت و گو با مرکز دانشنامه‌ی گلستان.
• مرکز آمار ایران. درگاه ملی آمار. نتیجه‌ی سرشماری نفوس و مسکن. قابل دسترسی در:https://www.amar.org.ir
• مقصودلو، حسینقلی. (1363). مخابرات استرآباد. (جلد اول و دوم). به کوشش: ایرج افشار و محمدرسول دریاگشت. تهران: نشر تاریخ ایران.1010ص.
• ملکونف.(1364). سفرنامه‌ی ملگونف به سواحل جنوبی دریای خزر. تصحیح و ترجمه: مسعود گلزاری. تهران: دادجو.
• میرزا ابراهیم. (1355). سفرنامه‌ی استرآباد و مازندران و گیلان. به کوشش: مسعود گلزاری. تهران: بنیاد فرهنگ ایران. 334ص.