کلو

کلو      Kalo

 روستایی در دهستان روشن ‏آباد، بخش مرکزی، شهرستان گرگان.

این روستا در 6 کیلومتری غرب شهرستان گرگان و در موقعیت 49ً و48َ و°36 عرض 55ً و 20َ و°54 طول جغرافیایی و در ارتفاع 148 متری از سطح دریا قرار داد. [1]

کلو از شمال به جاده‌ی گرگان‏ _ ‏تهران و روستای لمسک، از جنوب به جنگل شصت‏کلاته، از شرق به روستای آلوفن و از غرب به روستاهای سدن و سیدمیران متصل است.

از آنجا که این روستا در سرمنشاء توزیع آب رودخانه‌ی شصت‏کلاته به عنوان منبع تامین آب کشاورزی روستاهای پایین دست، قرار گرفته و با توجّه به اینکه در گویش محلی به قسمت بالا، کله هم گفته می‏شود بنابراین حدس بر این است که نام این روستا از لفظ «کله‏اُ» به معنای سرمنشاء آب، گرفته شده و به شکل «کلو» تلفظ می‏شود.[2]   

نام روستای کلو در وقف‏نامه‌ی خواجه مظفر پتکچی مربوط به سال919ق آمده که بر اساس آن، در این سال روستای کلو در تصرف خواجه درویش حسین پتکچی بوده است. [3] 

در گزارش‌های دوره‌ی قاجار این روستا جزو آبادی‏های سدن رستاق معرفی شده است.[4]

در برخی از گزارش‌ها از جمله سفر نامه‌ی میرزا ابراهیم مربوط به سال 1276[5] و همچنین سفرنامه‌ی رابینو، نماینده‌ی دولت بریتانیا که در سال  1288 سفری به استرآباد داشت، نام روستا به صورت «گلو» هم آمده است. [6]

 قدیمی‏ترین آمار به دست آمده از جمعیّت روستا، مربوط به سال 1276 است که در دفترچه‌ی بیاض خانوار و انفاس ایالت استرآباد، ثبت شده است. در آن سال، کلو، 25 خانوار و 132 نفر جمعیت داشت که ترکیب جمعیت آن عبارت بود از: مرد زن دار 25 نفر، زن شوهردار27 نفر، مرد بی‏زن 20 نفر، زن بی‏شوهر7 نفر، پسر صغیر 25 نفر، دختر کبیر 10 نفر و دختر صغیر 28 نفر.[7]

مطابق گزارش‌های به دست آمده، ترکمن‏ها، در اواخر دوران قاجار، حملاتی به روستا و درگیری‌هایی با اهالی آنجا داشتند. یکی از این حملات، در اردیبهشت سال 1287 رخ داد که باعث آتش گرفتن روستا شد .[8]

کتاب نفوس استراباد، گردآوری شده در سال 1299ق، کلو را ملک اربابی و متعلق به آقایات قاجار اعلام کرده است.آب مشروب آن از قنات و رودخانه تامین می‏شد و ساکنان آن 65 نفر بودند.[9]

 در کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران که گزارش‌های آن در اوایل دوره‌ی پهلوی دوم گردآوری شده، آمده است: «این روستا در باختر گرگان واقع است، دارای اقلیم معتدل مرطوب مالاریایی است و220 سکنه دارد و اهالی آن شیعه فارس زبان هستند و آب آن از قنات تامین می‏شود. مردان آن به کار زراعت و گله‏داری مشغولند، محصولات کشاورزی آنها غلات است و زنان آبادی پارچه‏های ابریشمی و کرباس می‏بافند. راه فرعی شوسه دارد.»[10]

 جمعیت این آبادی در سرشماری نفوس و مسکن ایران به این شرح است:[11]

با این که روستاهای غرب شهر گرگان همگی به گونه‌ی گیلکی سخن می‏گویند، اهالی این روستا به گویش فارسی استرآبادی تکلم می‏کنند. اهالی روستا همگی مسلمان و شیعه مذهب هستند. پیشه‌ی بیشتر آنها کشاورزی است و در زمین‏های کشاورزی این روستا که نزدیک به 300 هکتار است گندم، سویا، گوجه فرنگی، سبزیجات، صیفی‏جات و... کشت می‏شود. درختان آلو، هلو، پرتقال، نارنگی، انار و.. در این روستا به صورت محدود، وجود دارد.[12]

روستا در ناحیه‌ای هموار و دشت واقع شده و زمین‌های کشاورزی آن از سمت جنوب به ارتفاعات جنگلی متصل است. بیشتر خانه‏های روستا، در دو سوی یک خیابان که در امتداد شمال به جنوب است ساخته شده‏اند. در سال‏های اخیر تقریبا تمام خانه‏های قدیمی روستا تخریب و با مصالح نوین بازسازی شده‏اند. توسعه‌ی روستا در حال حاضر بیشتر به سمت جنوب و شمال می‏باشد. نام خانوادگی ساکنان این روستا، تازیکی کلویی، خان بیکی، ناهیدی، حق شناس، محمدی و... است. ریشه‌ی خانواده‏های خان بیکی و ناهیدی به چهارده دامغان (شهر دیباج فعلی) می‏رسد که به این روستا کوچ کرده و در آن ساکن شده‏اند.[13] 

کلو در حال حاضر از امکاناتی همچون آب شرب لوله کشی، برق، گاز و جاده آسفالت و تلفن بهره‌مند است. دارای دبستان، خانه‌ی بهداشت، مسجد و فاطمیه، شرکت تعاونی روستایی و پایگاه بسیج است. 2 نفر از اهالی این روستا در دوران جنگ ایران و عراق به شهادت رسیدند.

منابع:

تازیکی کلویی، سعید. (دهیار روستای کلو). (15 اسفند 1399) در مصاحبه با مرکز دانشنامه گلستان.

ذبیحی، مسیح.(1363). گرگان نامه. تهران: بابک.

رابینو، هـ .ل. (1365). مازندران و استرآباد: ترجمه غلامعلی وحید مازندرامی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

سازمان نقشه برداری کشوری، پایگاه ملی نام‏های جغرافیایی ایران. قابل دسترسی در: https://gndb.ncc.gov.ir

ستاد ارتش ایران. (1329). فرهنگ جفرافیایی ایران (آبادیها). تهران: دایره جغرافیایی ستاد ارتش. جلد سوم.

ستوده، منوچهر. ذبیحی، مسیح.(1377). از آستارا تا استارباد. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران. ج6.

قورخانچی، محمدعلی.(1360). نخبه سیفیه: به کوشش منصوره اتحادیه و سیروس سعدوندیان. تهران: نشر تاریخ ایران.

مرکز آمار ایران. درگاه ملی. نتیجه سرشماری نفوس و مسکن قابل دسترسی در: https://www.amar.org.ir

مقصودلو، حسینقلی.(1363). مخابرات استرآباد. به کوشش ایرج افشار و محمد رسول دریا گشت. تهران.: نشر تاریخ ایران.ج1

میرزا ابراهیم.(1355). سفرنامه استرآباد، مازندران و گیلان. به کوشش مسعود گلزاری. تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.