ابو نصراسترآبادی
ابو نصراسترآبادی
از اعلام قرن پنجم استرآباد است.
درباره سال تولد و زندگی او اطلاعاتی در دست نیست. برابر آنچه در یک کتیبه سنگی در مسجد عایشه (تنعیم) مکه نوشته شده، از او با عنوان «رئیسالاجل، فخرالرؤسا، مغیثالحرم، ابونصر ابراهیم بن محمد بن علی» یاد شده است. این لوح به برادر او، ابومسعود علی بن محمد بن علی، نیز اشاره دارد. محمد بن احمد فاسی، مورخ قرن هشتم حجاز، از او با نام «إبراهیم بن محمد بن علی، أبو النصر الفارسی الاسترآبادی» یاد کرده و به متن کتیبه و خدمات او اشاره کرده است.[1]
ابونصر در سال ۴۶۶ قمری (اوایل حکومت سلجوقی) به حج رفت و اقدامات عمرانی در نقاط مختلف مکه، مشاعر و اطراف آن انجام داد. به سبب این خدمات، ابونصر به «مغیثالحرم» ملقب شد.[2] از جمله کارهای عمرانی او عبارت بود از: مرمت و بازسازی بخشهایی از مسجدالحرام که در حوادث مختلف آسیب دیده بود.[3]
تعمیر قناتی که زبیدهخاتون، همسر هارونالرشید عباسی، در منطقه عرفات حفر کرده و آب آن را به شهر مکه آورده بود؛ ابونصر این قنات را بازسازی و تعمیر کرد.[4]
پوشاندن پرده بر کعبه،[5] گویی چند سال بود که کعبه پرده نداشت، وی این پرده را که به رنگ سفید و از پارچه بافت هندی بود، برای کعبه آماده کرد، این پرده بر خلاف رسم عباسیان که پرده را بر اساس رنگ قیام خود، از پارچه سیاه میدوختند، رنگ سفید داشت. و این رسم سالها ادامه پیدا کرد.[6]
نصب ناودان نقرهاى در كعبه؛ از وى نقل شده که گفته است؛ اگر مطمئن بودم ناودان طلايى بر جاى مىماند، آن را از طلا مىساختم.[7]
تعمير مسجد عایشه یا تنعيم، ابونصر اين اقدام را به كمك برادرش، ابومسعود على بن محمد انجام داد. این کار در ماه رجب سال 466 انجام گرفت، در لوح سنگی که در این مسجد وجود داشت این عمل اینگونه مکتوب شد: «أمر بعمارة مسجد عائشة أم المؤمنين رضى اللّه عنها، بأمر منه، الرئيس الأجل السيد فخرالرؤساء مغيث الحرمين، أبوالنصرإبراهيم بن محمد بن على، عنه و عن أخيه الرئيس الأجل السيد ذى المحاسن أبىمسعود على بن محمد بن على، تقبل اللّه عملهما و بلغهما فى الدارين أملهما و شكر سعيهما، و لا قطع من الحرمين أثرهما، و ذلك فى رجب سنة ست و ستين و أربعمائة.»[8]
کمک به تهىدستان مكه و مدينه و تقسیم صدقات فراوان بین نیازمندان این دو شهر، ظاهراً اين كمكها به طور مستمر تا يك سال ادامه پیدا کرد.[9]
[1]. فاسی، (1419). ج3، صص 164 و 165
[2]. ابن فهد، (1983)، ج2، ص475.
[3]. همان.
[4]. فاسی، (1419). ج3، ص261.
[5]. فاسی، محمدبن احمد. (1386). ج1، ص231.
[6]. سباعی، احمد (1385)، ص278.
[7]. فاسی، (1419). ج3، صص261 و 262؛ ابن فهد، (1983)، ج2، ص476؛ مالکی مکی،(1424).ج1، ص474
[8]. فاسی، (1419). ج3، صص261 و 262؛ ابن فهد، (1983)، ج2، ص476؛ مالکی مکی،(1424).ج1، ص474
منابع:
اتحاف الوری باخبار امالقری:
- ابن فهد، عمر بن محمد. (1983م). اتحاف الوری باخبار امالقری (ج 2). مکه: جامعه امالقری. http://gpedia.ir/pages/108-page-show
تاریخ مکه: از آغاز تا پایان دولت شرفای مکه:
- سباعی، احمد. (1385). تاریخ مکه: از آغاز تا پایان دولت شرفای مکه (ترجمه رسول جعفریان). تهران: مشعر. http://gpedia.ir/pages/109-page-show
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام:
- فاسی، محمدبن احمد. (1386). شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام (ترجمه محمد مقدس). تهران: مشعر. http://gpedia.ir/pages/111-page-show
تحصيل المرام فی أخبار البيت الحرام و المشاعر العظام و مکه و الحرم و ولاتها الفخام:
- مالکی مکی، محمد بن احمد. (1424ق). تحصيل المرام في أخبار البيت الحرام و المشاعر العظام و مکه و الحرم و ولاتها الفخام. مکه: مکتب الاسدی. http://gpedia.ir/pages/112-page-show
العقد الثمین فی تاریخ البلد الأمین:
- فاسی، محمد بن احمد. (1419ق). العقد الثمین في تاریخ البلد الأمین(ج3). بیروت: دار الکتب العلمیه. http://gpedia.ir/pages/110-page-show